ورود ثبت نام
ورود ثبت نام

آزمایش بیلی روبین چیست؟ bilirubin blood test

آزمایش بیلی روبین چیست؟

بیلی روبین یک رنگدانه زرد است که در خون و مدفوع همه وجود دارد. آزمایش خون بیلی روبین میزان بیلی روبین را در بدن تعیین می کند.

آزمایش بیلی روبین میزان این ماده را در بدن را نشان می‌دهد. گاهی کبد نمی‌تواند بیلی روبین بدن را پردازش کند. این امر در نتیجه‌ی افزایش میزان آن، انسداد یا التهاب کبد رخ می‌دهد.

اگر میزان بیلی روبین در بدن بیشتر از میزان طبیعی باشد، رنگ پوست و سفیدی چشم به زردی می‌گراید. به این وضعیت یرقان (زردی) می‌گویند.

تست بیلی روبین به تشخیص هرگونه اختلالی که تا اینجا گفتیم کمک می‌کند.

زمانی که پروتئین هموگلوبین در گلبول‌های قرمز کهنه تجزیه می‌شود، بیلی روبین در بدن تشکیل می‌شود. تجزیه‌ی گلبول‌های کهنه یک فرایند طبیعی و سالم است.

بیلی روبین بعد از گردش در خون به کبد می‌رسد. بیلی روبین در کبد تجزیه، با صفرا ترکیب و سپس در مجرای صفراوی دفع و در کیسه صفرا ذخیره می‌شود. درنهایت، صفرا در روده‌ی کوچک ترشح شده تا به هضم چربی کمک کند. سرانجام بیلی روبین از طریق مدفوع دفع می‌شود.

بیلی روبین که توسط کبد به اسید گلوکونیک (اسید برگرفته از گلوکز) متصل شود ،بیلی روبین مستقیم یا کونژوگه نامیده می شود. بیلی روبین که به اسید گلوکورونیک متصل نیست ، بیلی روبین غیر مستقیم یا غیر کونژوگه است. به تمام بیلی روبین موجود در خون بیلی روبین تام گفته می شود.

با انجام آزمایش خون میزان دقیق هر سه نوع بیلی روبین در خون محاسبه می شود

در بزرگسالان و کودکان ، علائم مربوط به سطح بالای بیلی روبین می تواند شامل زردی ، زردی پوست یا چشم ، خستگی ، خارش پوست ، ادرار تیره و اشتهای کم باشد.

دلایل انجام آزمایش

اگر بیلی روبین در کبد به اسید گلوکونیک متصل نشود یا به مقدار کافی از خون خارج نشود، یعنی به کبد آسیب وارد شده است.بنابراین آزمایش بیلی روبین در خون روش مناسبی برای شناسایی آسیب کبد است.

زردی خفیف در نوزادان می‌تواند ناشی از تغییرات طبیعی در متابولیزم بیلی روبین یا اولین نشانه‌ی مشکل بالینی باشد.اگر میزان بیلی روبین در بدو تولد بسیار بالا باشد، خون نوزاد طی چند روز اول زندگی چندبار مورد آزمایش قرار می‌گیرد تا عملکرد کبد تحت نظر باشد. اگر یرقان در نوزاد درمان نشود، می‌تواند عواقب جدی و مرگباری داشته باشد.

علت دیگر افزایش میزان بیلی روبین تخریب بیش از اندازه‌ی گلبول‌های قرمز است. به این وضعیت همولیز می‌گویند.گاهی این آزمایش به عنوان بخشی از «پانل» آزمایشی اندازه گیری می‌شود. اغلب، کبد به واسطه‌ی چند آزمایش شامل موارد زیر مورد ارزیابی قرار میگیرد:

  • ترانس آمیناز آلانین
  • آسپارتات آمینوترانسفراز
  • فسفاتاز قلیایی
  • آلبومین
  • پروتئین تام

نحوه انجام آزمایش

برای انجام این آزمایش به مقدار کمی از خون شخص احتیاج داریم. نمونه خون از طریق رگ گیری به دست می آید: یک سوزن از طریق پوست بازو یا دست به داخل ورید وارد شده و مقدار کمی خون در یک لوله آزمایش جمع می شود.

آمادگی برای انجام آزمایش

لازم است چهار ساعت قبل از انجام آزمایش ، چیزی غیر از آب مصرف نکنید. قبل از مراجعه به آزمایشگاه می توانید مقدار معمولی آب بنوشید.

امکان دارد نیاز باشد قبل از انجام آزمایش مصرف برخی از داروها را متوقف کنید ، اما فقط در صورت موافقت پزشک این کار را انجام دهید.

نمونه هایی از داروهایی که می توانند بر سطح بیلی روبین تأثیر بگذارند شامل آنتی بیوتیک هایی مانند پنی سیلین G ، داروهای آرامبخش مانند فنوباربیتال ، داروهای ادرار آور مانند فوروزماید (Lasix) و داروهای آسم مانند تئوفیلین است.

بسیاری از داروهای دیگر نیز وجود دارند که می توانند بر سطح بیلی روبین تأثیر بگذارند. قبل از آزمایش با پزشک مشورت صحبت کنید تا ببینید آیا نیاز به قطع مصرف دارو هست یا خیر.

خطرات این آزمایش

هنگام دریافت نمونه خون، لحظه‌ای احساس درد یا نیشگون خفیف خواهید داشت. بعد از خارج شدن سوزن، ضربان و نبض ناحیه‌ی مورد نظر را احساس خواهید کرد. از شخص خواسته می‌شود روی محل تزریق را فشار دهید و چسب زخم روی آن بگذارید. اجازه دهید چسب زخم به مدت حداقل ۱۰ تا ۲۰ دقیقه روی این قسمت باقی بماند.تا پایان روز با دستی که از آن خون گرفته شده چیز سنگین بلند نکنید.

گرفتن نمونه خون خطرات بسیار نادری، مانند موارد زیر، به دنبال دارد:

  • سبکی سر یا غش کردن
  • هماتوم ، کبودی که در آن خون در زیر پوست جمع می شود
  • عفونت ، معمولاً با تمیز شدن پوست قبل از قرار دادن سوزن ،از آن جلوگیری می شود
  • خونریزی بیش از حد ، یا خونریزی برای مدت طولانی پس از آن ، که میتواند نشان دهنده مشکلات خونریزی جدی تری باشد و باید به پزشک گزارش شود

مقادیر طبیعی در آزمایش

در بزرگسالان ، مقادیر طبیعی بیلی روبین 0-0.4 میلی گرم در دسی لیتر (میلی گرم / دسی لیتر) می باشد. مقادیر طبیعی بیلی روبین تام از 0.3-1.0 میلی گرم در دسی لیتر است.

اگر بعد تست ، میزان بیلی روبین کلی را از میزان بیلی روبین مستقیم در خون کم کنید، میزان بیلی روبین غیر مستقیم در خون به دست می‌آید. به علاوه، مرجع رنج نرمال در هر آزمایشگاه متغیر است.

در نوزاد تازه متولد شده ، بیلی روبین بالاتر به دلیل استرس هنگام تولد طبیعی است. بیلی روبین غیر مستقیم طبیعی در 24 ساعت اول تولد زیر 5/2 میلی گرم در دسی لیتر خواهد بود. اما بسیاری از نوزادان نوعی زردی و سطح بالای بیلی روبین مشاهده می شود که طی چند روز اول پس از تولد به بالای 5 میلی گرم در دسی لیتر افزایش می یابد.

علل نتایج غیر طبیعی

اگر میزان بالایی از بیلی روبین در خون شخص تشخیص داده شود ، پزشک امکان دارد بخواهد یک باردیگر آزمایش خون یا سونوگرافی انجام دهید. در بزرگسالان سطح بالای بیلی روبین به دلیل مشکلات کبدی ، مجاری صفراوی یا کیسه صفرا باشد. به طور مثال:

  • بیماری های کبدی ، مانند هپاتیت
  • سندرم گیلبرت ، یک بیماری ژنتیکی
  • سیروز ، که جای زخم کبدی است
  • تنگی صفرا ، جایی که بخشی از مجرای صفراوی برای عبور مایعات بسیار باریک است
  • سرطان کیسه صفرا یا پانکراس
  • سنگ صفرا
  • سمیت دارویی

سطح بالای بیلی روبین میتواند به دلیل مشکلات کبدی یا خونی باشد. سلولهای خونی خیلی سریع تجزیه می شوند و شرایط زیر بوجود می آید:

  • کم خونی همولیتیک: این حالت زمانی اتفاق می افتد که سلول های خونی زیادی در اثر بیماری خود ایمنی ، نقص ژنتیکی ، سمیت دارویی یا عفونت از بین بروند و کبد قادر به متابولیسم میزان بیلی روبین غیر مستقیم در بدن نباشد.
  • واکنش انتقال خون: این حالت زمانی اتفاق می افتد که سیستم ایمنی بدن به خونی که در انتقال وارد بدن شده واکنش نشان دهد

زردی نوزادان

در نوزاد ، بیلی روبین و زردی زیاد (معمولاً غیرمستقیم) می تواند بسیار خطرناک باشد و میتواند توسط چندین عامل ایجاد شود. سه نوع مشترک وجود دارد:

  • زردی فیزیولوژیکی: در دو تا چهار روز پس از تولد ، ناشی از تاخیر کوتاه در عملکرد کبد و معمولاً جدی نیست
  • زردی شیردهی: در هفته اول زندگی ، ناشی از عدم شیرخوارگی مناسب کودک یا کمبود شیر در مادر
  • زردی شیر مادر: بعد از دو تا سه هفته از زندگی ، که ناشی از فرآوری برخی مواد در شیر مادر است

همه اینها به راحتی قابل درمان هستند و درمان بدون ضرری دارند. برخی از شرایط جدی تر که باعث بیلی روبین و زردی زیاد در نوزاد می شوند عبارتند از:

  • شکل غیر طبیعی سلول های خونی ، مانند کم خونی سلول داسی شکل
  • عدم تطابق گروه خون بین نوزاد و مادر ، منجر به تجزیه شدید گلبول های قرمز نوزاد ، به نام اریتروبلاستوز جنینی
  • کمبود پروتئین های مهم خاص به دلیل نقص ژنتیکی
  • کبودی به دلیل زایمان دشوار
  • سطح بالای گلبول های قرمز خون به دلیل کوچک بودن ، نارس بودن
  • عفونت ها

بعد از انجام تست بیلی روبین چه کار باید کرد؟

اگر نتیجه‌ی تست بیلی روبین نشان دهنده میزان غیر طبیعی آن در خون باشد، پزشک آزمایشات بیشتر تجویز می‌کند تا علت زمینه‌ای مشخص شود.

به‌محض تشخیص علت، لازم است چند بار دیگر تست بیلی روبین را تکرار شود تا میزان تاثیر روش درمان تحت نظارت باشد.

اگر پزشک احتمال دهد عملکرد کبد یا کیسه صفرا مناسب نباشد، آزمایش های تصویربرداری را برای اطمینان از عدم وجود ناهنجاری ساختاری پیشنهاد میکند