ورود ثبت نام
ورود ثبت نام

آزمایش قند خون Blood Sugar Test

آزمایش قند خون چیست؟

آزمایش قند خون میزان قند یا گلوکز خون فرد را اندازه گیری می کند. پزشک، ممکن است این آزمایش را برای تشخیص دیابت تجویز کند. افراد مبتلا به دیابت نیز می توانند از این آزمایش برای مدیریت وضعیت دیابت خود استفاده کنند.

آزمایش قند خون نتایج را فوری به شما ارائه می کند و موارد زیر را به شما اطلاع می دهد:

  • نیاز به تغییر رژیم غذایی و یا برنامه ورزشی
  • نحوه عملکرد داروهای دیابت و یا درمان
  • بالا یا پایین بودن سطح قند خون
  • قابل مدیریت بودن اهداف کلی درمان دیابت

پزشک ممکن است این آزمایش را صرفا برای یک بررسی عادی یا برای تشخیص دیابت یا پیش دیابت نیز تجویز کند.

عوامل زیر خطر ابتلا به دیابت را افزایش می دهد:

  • سن بالاتر از 45 سال
  • اضافه وزن
  • ورزش اندک
  • فشار خون و تری گلیسیراید بالا یا کلسترول خوب (HDL) پایین
  • سابقه دیابت بارداری یا زایمان نوزاد با وزن بیش از 4 کیلوگرم
  • سابقه مقاومت در برابر انسولین
  • سابقه سکته مغزی یا فشار خون بالا
  • سابقه خانوادگی دیابت

بررسی سطح قند خون، می تواند در خانه یا در مطب پزشک انجام شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد آزمایش قند خون، از جمله اینکه انجام آن برای چه کسانی لازم است و نتایج آن به چه معناست، به خواندن این مقاله ادامه دهید.

آزمايش قند خون چه عملکردی دارد ؟

این آزمایش میزان گلوکز موجود در خون را نیز اندازه گیری می کند .

بدن انسان کربوهیدرات موجود در غذاهایی مانند دانه ها و میوه ها را جذب کرده و آن ها را به گلوکز (نوعی شکر و یکی از منابع اصلی تامین انرژی بدن) تبدیل می کند.

برای افراد مبتلا به دیابت، یک آزمایش خانگی می تواند به کنترل سطح قند خون کمک کند. همچنین انجام این آزمایش، می تواند به تعیین سطح قند خون کمک کند تا فرد بداند که آیا باید رژیم غذایی، ورزش یا داروهای دیابت خود را تنظیم کند یا خیر.

در صورت درمان نکردن، قند خون پایین (هیپوگلیسمی)، می تواند منجر به تشنج یا کما شود. قند خون بالا (هایپرگلیسمی) نیز می تواند منجر به کتوسیدوز (یک عارضه‌ی جدی دیابت که می‌تواند منجر به اغماء و مرگ گردد) شود. کتوسیدوز زمانی رخ می دهد که بدن فرد، تنها از چربی به عنوان  سوخت استفاده می کند. همچنین ابتلا به هایپرگلیسمی در یک دوره طولانی، می تواند خطر ابتلا به نوروپاتی (آسیب عصبی)، بیماری های قلبی، کلیوی و عارضه های چشمی را افزایش دهد.

خطرات و عوارض جانبی یک آزمایش قند خون چه هستند؟

این آزمایش هیچ خطری نداشته و عوارض آن نیز بسیار کم است. احساس درد, تورم و کبودی در محل ورود سوزن به خصوص در صورت کشیدن خون به صورت وریدی طبیعی است ولی این عوارض باید در عرض یک روز از بین بروند.

انواع آزمایش قند خون

آزمایش قند خون را می تواند به دو صورت انجام داد. افرادی که در حال کنترل و مدیریت دیابت خود هستند، برای آزمایش روزانه، از گلوکومتر برای تست قند خون از طریق سوراخ کردن نوک انگشت استفاده می کنند.

از نمونه خون، به طور کلی برای غربالگری دیابت استفاده می شود، به این منظور، پزشک یک آزمایش قند خون ناشتا (FBS) تجویز خواهد کرد که این آزمایش، سطح قند خون یا هموگلوبین گلیکوسیل شده را اندازه گیری می کند. این آزمایش هموگلوبین A1C نیز نامیده می شود. نتایج این آزمایش علاوه بر نشان دادن سطح قند خون، مشخص خواهد کرد که آیا فرد دچار پیش دیابت یا دیابت می باشد یا خیر. همچنین می تواند بر چگونگی کنترل دیابت توسط بیمار نظارت کند.

چه زمانی باید برای آزمایش قند خون اقدام شود؟

ضرورت آزمایش قند خون، بستگی به نوع دیابت و درمان بیمار دارد.

دیابت نوع یک

طبق گفته های انجمن دیابت آمریکا (ADA)، در صورتی که بیمار، دیابت نوع 1 را توسط دوزهای متعدد و یا پمپ انسولین کنترل می کند، لازم است پیش از اقدام به فعالیت های زیر، قند خون خود را اندازه بگیرد:

  • خوردن یک وعده غذایی یا میان وعده
  • ورزش کردن
  • خوابیدن
  • کارهایی مانند رانندگی یا مراقبت از کودکان

افراد مبتلا به دیابت، در صورت افزایش احساس تشنگی و تمایل به ادرار، می بایست سطح قند خون خود را بررسی کنند. این علائم می توانند علائم قند خون بالا و نیاز به تغییر طرح درمان بیمار باشند.

اگر دیابت بیمار، به خوبی کنترل شده است اما هنوز علائم بالا وجود دارد, ممکن است به این معنا باشد که فرد، تحت استرس و یا در حال بیمار شدن است.

ورزش و مدیریت مصرف کربوهیدرات، ممکن است به کاهش سطح قند خون کمک کند. اگر این تغییرات ایجاد نشد, ممکن است برای تصمیم گیری در مورد چگونه رساندن سطح قند خون به محدوده مورد نظر، لازم باشد فرد به پزشک مراجعه کند.

قند خون پایین

در صورت احساس هر یک از علائم زیر، بایستی سطح قند خون بررسی شود؛

  • احساس لرز.
  • احساس گرما یا سرما.
  • بی تابی.
  • گیجی.
  • سبکی سر یا سرگیجه.
  • تهوع و گرسنگی.
  • خواب آلودگی.
  • بی حسی لب یا زبان.
  • ضعف.
  • عصبانیت، سرسختی و یا غمگینی.

برخی علائم مانند هذیان گویی، تشنج، یا عدم هوشیاری می تواند از علائم قند خون پایین یا شوک انسولین باشد. در صورت تزریق روزانه انسولین, بیمار بایستی به پزشک مراجعه کند. ممکن است هیپو گلیسمی بدون هیچ علائمی بروز کند، اگر این وضعیت قبلا برای فرد رخ داده است، بایستی تعداد دفعات کنترل قند خون را افزایش دهد.

زنان باردار

برخی زنان در دوران بارداری به دیابت بارداری مبتلا می شوند. این مشکل زمانی به وجود می اید که هورمون ها با نحوه استفاده بدن از انسولین تداخل داشته باشند که منجر به تجمع قند در خون می شود.

در صورت ابتلا به دیابت بارداری پزشکان انجام منظم آزمایش قند خون را تجویز خواهند کرد چراکه آزمایش کردن مداوم ان باعث اطمینان از قرارداشتن سطح قند در محدوده سالم می شود . دیابت بارداری معمولاً پس از زایمان از بین می رود.

تست بدون برنامه ریزی

در صورت داشتن دیابت نوع 2 و رژیم غذایی و ورزش مبتنی بر برنامه درمان تست خانگی ممکن است غیر ضروری باشد. همچنین در صورت مصرف داروهایی که با قند خون پایین در تعامل نیستند انجام آزمایش خانه لازم نیست .

آزمایش قند خون چگونه انجام می شود؟

برای دریافت نمونه، متخصص سوزنی را وارد رگ کرده و خون را به داخل سرنگ می کشد. پیش از انجام آزمایش  FBS پزشک از شما میخواهد که به مدت 12 ساعت ناشتا باشید . ناشتا بودن پیش از آزمایش A1C لازم نیست.

آزمایش های خانگی

انجام آزمایش قند خون در خانه با گلوکومتر امکان پذیر است. مراحل دقیق انجام ازمایش سنجش قند خون با توجه به نوع گلوکومتر متفاوت است. کیت های خانگی بر روی خودشان دستورالعمل دارند .

این روش شامل سوزن زدن انگشت و قرار دادن خون بر روی نوار گلوکومتر است. این نوار معمولاً از قبل درون دستگاه قرار داده شده است . پس از 10 تا 20 ثانیه نتایج بر روی صفحه نمایش نشان داده میشود .

نظارت مداوم قند خون  (CGM)

بیمار می تواند از نوعی دستگاه برای نظارت مداوم قند خون (CGM) استفاده کند. در این نوع دستگاه ها، سنسور قند خون در زیر پوست قرار گرفته و قند موجود در بافت بدن را به طور مداوم اندازه گیری نموده و هر زمان قند خون بیش از حد، پایین و یا بیش از حد، بالا باشد به فرد هشدار می دهد .

هر سنسور می تواند تا یک هفته استفاده شود. در این شرایط نیز قند خون باید روزی 2 بار توسط یک گلوکومتر بررسی شود تا CGM  کالیبره شود.

دستگاه های CGM برای مشکلات حاد مانند شناسایی سطح قند خون پایین قابل اعتماد نیستند. برای بدست آوردن نتایج دقیق تر، باید از گلوکومتر استفاده شود.

نتایج آزمایش قند خون به چه معناست؟

بسته به وضعیت بیمار و زمان آزمایش ، سطح قند خون باید در محدوده های هدف ذکر شده در زیر باشد:

زمان افرادی که به دیابت مبتلا نیستند افراد مبتلا به دیابت
پیش از صبحانه کمتر از 70-99 میلی گرم / دسی لیتر 80-130 میلی گرم / دسی لیتر
پیش از ناهار ، شام و میان وعده ها کمتر از 70-99 میلی گرم / دسی لیتر 80-130 میلی گرم / دسی لیتر
2 ساعت پس از خوردن کمتر از 140 میلی گرم / دسی لیتر کمتر از 180 میلی گرم / دسی لیتر

پزشک با توجه به عوامل زیر محدوده دقیق تری برای سطح قند خون فراهم خواهد کرد:

  • اطلاعات شخصی
  • مدت زمان ابتلا به دیابت
  • وجود عوارض دیابت
  • سن
  • بارداری
  • سلامت کلی

بررسی سطح قند خون یکی از راه های کنترل دیابت است. ممکن است وارد کردن اطلاعات در یک دفتر یا اپلیکیشن مفید و کمک کننده باشد. روندهایی مانند داشتن سطح قند خون بیش از حد بالا و یا بیش از حد پایین به طور مداوم، ممکن است به معنای ضرورت تنظیم درمان برای رسیدن به نتایج بهتر باشد.

تفسیر نتایج بدست آمده

جدول زیر نشان می دهد که نتایج آزمایش قند خون شما به چه معناست:

طبیعی پیش دیابت دیابت
کمتر از 100 میلی گرم / دسی لیتر مابین 110-125 میلی گرم / دسی لیتر بیشتر یا مساوی 126 میلی گرم / دسی لیتر
کمتر از 5.7 درصد 5.7-6.4  درصد بیشتر یا مساوی 6.5 درصد

در صورتی که نتایج، ابتلا به پیش دیابت و یا دیابت را نشان داد، پزشک، یک طرح برنامه درمانی پیشنهاد می دهد.