ورود ثبت نام
ورود ثبت نام

شیمی درمانی Chemotherapy

نگاهی کلی

شیمی درمانی یک درمان دارویی است که در آن از مواد شیمیایی قدرتمند برای از بین بردن سلول های سرطانی شده در بدن  استفاده می شود.

از شیمی درمانی معمولاً برای درمان سرطان استفاده می شود زیرا سلول های سرطانی خیلی سریعتر از سایر سلو لهای بدن رشد می کنند و تکثیر می شوند.

داروهای شیمی درمانی بسیار متنوع هستند و می توان آن ها را به تنهایی یا به صورت ترکیبی برای درمان طیف گسترده ای از سرطان ها استفاده کرد.

 شیمی درمانی یک روش موثر برای درمان بسیاری از انواع سرطان ها است اما عوارض جانبی خطرناکی را نیز به همراه دارد. برخی از عوارض شیمی درمانی خفیف و قابل درمان است  در حالی که برخی دیگر بسیار جدی هستند.

علل استفاده از آن

شیمی درمانی برای از بین بردن سلولهای سرطانی در افراد مبتلا به سرطان استفاده می شود.

شیمی درمانی در افراد مبتلا به سرطان، در موقعیت های متفاوتی انجام خواهد شد:

برای درمان سرطان بدون سایر روش های درمانی. از شیمی درمانی می توان به عنوان درمان اصلی سرطان استفاده کرد.

پس از سایر اقدامات درمانی، سلول های سرطانی مخفی را از بین برد. شیمی درمانی می تواند بعد از سایر درمان ها مانند جراحی برای از بین بردن سلول های سرطانی که ممکن است در بدن باقی مانده باشند، استفاده شود. پزشکان این روش درمانی را روش کمکی را می نامند.

تا شما را برای سایر درمان ها آماده کند. از شیمی درمانی می توان برای کوچک کردن تومور استفاده کرد تا درمان های دیگر مانند پرتودرمانی و جراحی نیز امکان پذیر شوند. پزشکان این روش درمانی را روش نئوادجوانت می نامند.

برای کاهش علائم و نشانه ها. شیمی درمانی با از بین بردن برخی سلول های سرطانی ممکن است به تسکین علائم و نشانه های سرطان نیز کمک کند. پزشکان این نوع شیمی درمانی  را شیمی درمانی تسکینی می نامند.

شیمی درمانی برای بیماری هایی غیر از سرطان

برخی از داروهای شیمی درمانی برای درمان بیماری های دیگری مانند بیماری های زیر نیز مفید هستند:

بیماری های مغز استخوان. بیماری هایی که بر مغز استخوان و سلول های خونی تأثیر می گذارند ممکن است با پیوند مغز استخوان، که به آن پیوند سلول بنیادی نیز گفته می شود، درمان شوند. شیمی درمانی اغلب برای آماده سازی برای جراحی پیوند مغز استخوان استفاده می شود.

اختلالات سیستم ایمنی بدن. دوزهای پایین داروهای شیمی درمانی می تواند به کنترل سیستم ایمنی پیش فعال در برخی بیماری ها مانند لوپوس و روماتیسم مفصلی کمک کند.

عوارض

عوارض جانبی داروهای شیمی درمانی می تواند قابل توجه باشد.البته هر دارو عوارض جانبی مختلفی دارد. از پزشک خود در مورد عوارض جانبی داروهای خاصی که دریافت می کنید، سوال کنید.

عوارض جانبی رایجی که در طی درمان شیمی درمانی رخ می دهند عبارتند از:

  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • اسهال
  • ریزش مو
  • از دست دادن اشتها
  • خستگی
  • تب
  • زخم های دهان
  • درد
  • یبوست
  • کبودی آسان
  • خون ریزی

بسیاری از این عوارض جانبی قابل پیشگیری یا درمان هستند و بیشتر آنها پس از پایان درمان فروکش می کنند.

عوارض جانبی ماندگار و دیررس

داروهای شیمی درمانی همچنین می توانند عوارض جانبی ایجاد کنند که تا چند ماه یا چند سال پس از درمان مشهود نیستند. عوارض جانبی دیررس بسته به داروی شیمی درمانی متفاوت است اما می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • آسیب به بافت ریه
  • مشکلات قلبی
  • ناباروری
  • مشکلات کلیوی
  • آسیب عصبی (نوروپاتی محیطی)
  • خطر ایجاد سرطان ثانویه

در صورت بروز هرگونه عوارض جانبی دیررس، پزشکتان را مطلع سازید و همچنین از او بپرسید که از چه علائم و نشانه هایی که ممکن است نشانه بروز مشکلی باشند، می بایست آگاه باشید.

آمادگی برای درمان

چگونگی آمادگی برای شیمی درمانی بستگی به این دارد که چه داروهایی را دریافت می کنید و چگونه تجویز می شوند. پزشک شما دستورالعمل های خاصی را برای آماده سازی برای درمان های شیمی درمانی به شما می دهد. شاید لازم باشد:

پیش از شیمی درمانی داخل وریدی، دستگاهی را با جراحی داخل ورید قرار دهند. اگر شیمی درمانی خود را به صورت داخل وریدی دریافت می کنید - از طریق رگ - پزشک ممکن است دستگاهی مانند یک میل جراحی یا پمپ را داخل رگ ها قرار دهد. میل جراحی یا دستگاه های دیگر با کمک جراحی در یک رگ بزرگ، معمولاً در قفسه سینه کاشته می شوند و اینگونه داروهای شیمی درمانی را از طریق آنها به فرد بیمار می دهند.

برای اطمینان از آمادگی بدن برای دریافت شیمی درمانی آزمایشات مختلفی انجام شود.آزمایش خون برای بررسی عملکرد کلیه و کبد و آزمایش قلب برای بررسی سلامت قلب می تواند تعیین کند که آیا بدن آماده شروع شیمی درمانی هست یا خیر. در صورت وجود هرگونه مشکلی، پزشک ممکن است درمان را به تأخیر بیندازد یا یک داروی شیمی درمانی و دوز دیگری که برای شخص شما بی خطر هست را تجویز کند.

به دندانپزشک خود مراجعه کنید. پزشک ممکن است به دندانپزشکتان توصیه کند تا دندان های شما را از نظر عفونت بررسی کند. درمان عفونت های موجود ممکن است خطر عوارض ناشی از شیمی درمانی را کاهش دهد زیرا هنگام انجام برخی از شیمی درمانی ها ممکن است توانایی بدن برای مبارزه با عفونت ها کاهش یابد.

از قبل برای عوارض جانبی برنامه ریزی کنید. از پزشک خود بپرسید که وقوع چه عوارض جانبی را در حین شیمی درمانی و بعد از آن انتظار دارد و هماهنگی های لازم را با او انجام دهید. به عنوان مثال اگر شیمی درمانی منجر به ناباروری شود، ممکن است بخواهید گزینه ی حفظ اسپرم یا تخمک های خود را در نظر بگیرید و یا اگر شیمی درمانی باعث ریزش مو می شود، برای پوشش سر خود برنامه ریزی کنید.

برای کمک گرفتن در خانه و محل کار هماهنگی های لازم را انجام دهید.بیشتر شیمی درمانی ها در یک کلینیک و بصورت سرپایی انجام می شوند و این به این معنی است که بیشتر افراد در طول شیمی درمانی می توانند به کار خود ادامه دهند و فعالیت های معمول خود را انجام دهند. پزشکتان می تواند به شما بگوید که شیمی درمانی تا چه اندازه روی فعالیت های روزمره تان تأثیر می گذارد اما پیش بینی دقیق این امر دشوار است.

اگر بعد از درمان به مرخصی در محل کار یا کمک گرفتن از اعضای خانوادتان احتیاج پیدا کردید،‌ از آنها کمک بخواهید. همچنین جزئیات شیمی درمانی را از پزشک خود بپرسید تا بتوانید برای سایر فعالیت هایتان، هماهنگی های لازم را انجام دهید.

برای اولین درمان خود آماده شوید. نحوه آماده سازی برای شیمی درمانی را از پزشک یا پرستاران شیمی درمانی بپرسید. بهتر است که پس از انجام اولین شیمی درمانی، به خود استراحت دهید. اگر داروهای شیمی درمانی باعث حالت تهوع تان می شوند، پیش از انجام شیمی درمانی، یک وعده غذایی سبک میل کنید.

از یک دوست یا یکی از اعضای خانواده خود بخواهید تا شما را در اولین جلسه شیمی درمانی تان همراهی کنند زیرا اولین بار ممکن است که داروها باعث خواب آلودگی شما شوند یا عوارض جانبی دیگری ایجاد کنند که رانندگی را برایتان دشوار سازد.

آن چه انتظار می رود

پزشک بر اساس عوامل مختلفی از جمله عوامل زیر، تعیین می کند که بیماران چه نوع داروهای شیمی درمانی را می بایست دریافت کنند:

  • نوع سرطان
  • مرحله سرطان
  • سلامتی کلی
  • درمان های قبلی سرطان
  • اهداف و اولویت های فرد بیمار

گزینه های درمانی خود را با پزشکتان در میان بگذارید. با هم می توانید تصمیم بگیرید که چه چیزی برای شما مناسب است.

انواع تجویز دارو

داروهای شیمی درمانی را می توان به روش های مختلفی از جمله موارد زیر، تجویز کرد:

  • تزریق شیمی درمانی. شیمی درمانی غالباً به صورت تزریق ورید (به صورت داخل وریدی) تجویز می شود. این داروها را می توان با قرار دادن یک لوله با سوزن به داخل رگ در بازو یا در دستگاهی که از طریق رگ در قفسه سینه است، وارد کرد.
  • قرص شیمی درمانی. برخی از داروهای شیمی درمانی را می توان به صورت قرص یا کپسول مصرف کرد.
  • کرم های شیمی درمانی. کرم ها یا ژل های حاوی داروهای شیمی درمانی را می توان برای درمان انواع خاصی از سرطان پوست، روی پوست قرار داد.

داروهای شیمی درمانی برای درمان یک ناحیه از بدن استفاده می شود. داروهای شیمی درمانی را می توان مستقیماً در یک ناحیه از بدن تجویز کرد. به عنوان مثال ، داروهای شیمی درمانی را می توان مستقیماً در ناحیه شکم (شیمی درمانی داخل صفاقی) ، حفره قفسه سینه (شیمی درمانی داخل پرده جنب) یا سیستم عصبی مرکزی (شیمی درمانی داخل رحمی) تجویز کرد. شیمی درمانی همچنین می تواند از طریق مجرای ادرار به داخل مثانه انجام شود (شیمی درمانی داخل مثانه).

شیمی درمانی که مستقیماً بر روی سرطان تمرکز دارند. شیمی درمانی را می توان مستقیماً به سرطان یا بعد از جراحی، جایی که سرطان سابق بود، انجام داد. به عنوان نمونه ، ویفرهای نازک دیسک شکل حاوی داروهای شیمی درمانی را می توان در حین جراحی در نزدیکی تومور قرار داد. ویفرها با گذشت زمان خراب می شوند و داروهای شیمی درمانی آزاد می کنند. داروهای شیمی درمانی همچنین ممکن است به داخل ورید یا شریانی که مستقیماً تومور را تغذیه می کند ، تزریق شوند.

فواصل درمان

پزشک براساس اینکه فرد بیمار چه داروهایی دریافت می کند، ویژگی های سرطان و میزان بهبودی بدن بعد از هر بار درمان، تعیین می کند که او باید چند بار تحت درمان با شیمی درمانی قرار بگیرد. برنامه درمان با شیمی درمانی متفاوت است. درمان شیمی درمانی می تواند مداوم باشد یا ممکن است بین دوره های درمان و دوره های استراحت متناوب باشد تا بیماران بهبود یابند.

محل درمان

محل انجام شیمی درمانی، به شرایط بیمار بستگی دارد که عبارتند از:

  • در یک واحد شیمی درمانی سرپایی
  • در مطب پزشک
  • در بیمارستان
  • در خانه ، مانند هنگام مصرف قرص های شیمی درمانی

نتایج

در طول دوره شیمی درمانی به طور منظم با پزشک سرطان (آنکولوژیست) خود ملاقات خواهید کرد. متخصص سرطان در مورد هرگونه عوارض جانبی که تجربه می کنید از شما سوال خواهد پرسید زیرا بسیاری از آنها قابل کنترل هستند.

بسته به شرایط بیمار ممکن است که او تحت اسکن و آزمایش های  دیگری برای کنترل سرطان در طول شیمی درمانی قرار بگیرد. این آزمایش ها می توانند پزشک را از عکس العمل سرطان به درمان ها مطلع سازند و اینگونه او درمان متناسب با شرایط هر فرد را تنظیم خواهد کرد.