سرطان مقعد َAnal Cancer

نگاه کلی

سرطان مقعد نوعی سرطان غیر معمول است که در کانال مقعدی رخ می دهد. کانال مقعدی یک لوله کوتاه در انتهای راست روده است که از طریق آن مدفوع از بدن خارج می شود.

سرطان مقعد می تواند علائم و نشانه هایی مانند خونریزی و درد مقعدی ایجاد کند.

بیشتر افراد مبتلا به سرطان مقعد با ترکیبی از شیمی درمانی و پرتودرمانی تحت درمان قرار می گیرند. اگرچه ترکیب درمان های سرطان مقعد احتمال بهبودی را افزایش می دهد اما خطر عوارض جانبی را نیز افزایش خواهد داد.

علائم

علائم و نشانه های سرطان مقعد شامل موارد زیر است:

خونریزی از مقعد یا راست روده

درد در ناحیه مقعد

ایجاد یک توده در کانال مقعدی

خارش مقعدی

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

با پزشک خود در مورد علائم و نشانه هایی که آزارتان می دهند صحبت کنید مخصوصاً اگر عواملی دارید که خطر ابتلا به سرطان مقعد را افزایش می دهد.

علل بیماری

هنگامی که جهش ژنتیکی، سلول های سالم و طبیعی را به سلول های غیرطبیعی تبدیل کند، سرطان مقعد تشکیل می شود. سلول های سالم با سرعت تعیین شده رشد و تکثیر می کنند و در نهایت در یک زمان مشخص می میرند. سلول های غیرطبیعی خارج از کنترل رشد و تکثیر می یابند و نمی میرند. سلولهای غیر طبیعی تجمع یافته و یک توده (تومور) تشکیل می دهند و به بافت های مجاور حمله کرده و می توانند از تومور اولیه جدا شده و در جاهای دیگر بدن پخش شوند (متاستاز کنند).

سرطان مقعد با عفونت مقاربتی به نام ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ارتباط نزدیکی دارد. شواهد HPV در اکثر سرطان های مقعد شناسایی می شود. تصور می شود HPV شایع ترین علت سرطان های مقعد باشد.

عوامل خطرساز (ریسک فاکتورها)

چندین عامل از جمله موارد زیر، برای افزایش خطر ابتلا به سرطان مقعد کشف شده است:

سن بالا. بیشتر موارد سرطان مقعد در افراد ۵۰ سال به بالا اتفاق می افتد.

داشتن شرکای جنسی متعدد. افرادی که در طول زندگی خود شرکای جنسی متعددی دارند ، بیشتر در معرض خطر سرطان مقعد هستند.

رابطه جنسی مقعدی.در افرادی که درگیر رابطه جنسی مقعدی هستند، خطر ابتلا به سرطان مقعد افزایش می یابد.

سیگار کشیدن. کشیدن سیگار، خطر ابتلا به سرطان مقعد را افزایش می دهد.

سابقه سرطان. در افرادی که سابقاً به سرطان دهانه رحم، رحم یا واژن مبتلا شده اند، خطر ابتلا به سرطان مقعد افزایش می یابد.

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV). عفونت HPV خطر ابتلا به چندین سرطان از جمله سرطان مقعد و سرطان دهانه رحم را افزایش خواهد داد. عفونت HPV نوعی عفونت آمیزشی است که می تواند باعث ایجاد زگیل تناسلی نیز شود.

داروها یا بیماری هایی که سیستم ایمنی بدن را سرکوب می کند. افرادی که برای سرکوب سیستم ایمنی بدن خود دارو مصرف می کنند (داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی) از جمله افرادی که پیوند اعضا را انجام داده اند، در معرض خطر ابتلا به سرطان مقعد قرار خواهند گرفت. HIV - ویروسی که باعث ایدز می شود - سیستم ایمنی را سرکوب می کند و خطر سرطان مقعد را افزایش می دهد.

عوارض بیماری

سرطان مقعد به ندرت به سایر نواحی بدن گسترش می یابد (متاستاز می کند). درصد کمی از تومورها گسترش می یابند و درمان این نوع تومورها، بسیار دشوار است. سرطان مقعدی که متاستاز می کند معمولاً به کبد و ریه ها منتقل می شود.

پیشگیری از بروز بیماری

هیچ راهی مطمئن برای جلوگیری از سرطان مقعد وجود ندارد. برای کاهش خطر ابتلا به سرطان مقعد:

رابطه جنسی ایمن داشته باشید. تمرین رابطه جنسی ایمن به جلوگیری از HPV و HIV، دو ویروسی که از راه جنسی منتقل می شوند و خطر ابتلا به سرطان مقعد را افزایش می دهند، کمک خواهد کرد.در صورت انتخاب رابطه جنسی مقعدی، از کاندوم استفاده کنید.

واکسن HPV بزنید. واکسنی برای محافظت در برابر عفونت HPV موجود است. این دارو برای نوجوانان، جوانان و بزرگسالان، هم زنان و هم مردان توصیه می شود.

سیگار نکشید. سیگار کشیدن خطر ابتلا به سرطان مقعد را افزایش می دهد. سیگار را شروع نکنید و اگر در حال حاضر سیگار می کشید، آن را ترک کنید.

تشخیص

آزمایش ها و روش هایی که برای تشخیص سرطان مقعد استفاده می شود شامل موارد زیر است:

بررسی کانال مقعدی و راست روده برای وجود ناهنجاری. در طول معاینه انگشتی، پزشک دستکش می پوشد سپس  انگشت خود را آغاته به مواد چرب کرده و به راست روده وارد می کند. او در این روش، هر مورد غیر عادی مانند توده را احساس خواهد کرد.

بررسی کانال مقعدی و راست روده. پزشک در این روش، از یک لوله کوتاه و روشن (آنوسکوپ) برای بررسی وضعیت مقعد و کانال مقعدی استفاده می کند.

سونوگرافی از کانال مقعد. پزشک برای ایجاد تصویری از کانال مقعدی، یک پروب، ابزاری شبیه دماسنج ضخیم را در کانال مقعد و راست روده وارد خواهد کرد. پروب امواج صوتی پرانرژی را که امواج فراصوت نامیده می شوند، منتشر می کند و این امواج از بافت ها و اندام های بدن، بیرون می آیند و تصویری ایجاد خواهند کرد. سپس پزشک، برای پیدا کردن موارد غیرطبیعی، تصویر را ارزیابی می کند.

برداشتن نمونه ای از بافت برای تست های آزمایشگاهی. در صورتی که پزشک، نواحی غیرمعمولی را مشاهده کند، از بافت آسیب دیده نمونه برداری می کند و نمونه ها را برای تجزیه و تحلیل به آزمایشگاه می فرستد.پزشکان با مشاهده سلول های بافت زیر میکروسکوپ، سرطانی بودن سلول ها را تشخیص خواهند داد.

تعیین شدت و مرحله سرطان

پزشک پس از تأیید ابتلا فرد بیمار به سرطان مقعد، آزمایش های دیگری را برای تعیین اینکه آیا سرطان به غدد لنفاوی یا سایر نواحی بدن گسترش یافته است یا خیر نیز توصیه خواهد کرد.

این آزمایش ها عبارتند از:

  • سی تی اسکن
  • ام آر آی
  • پت اسکن

پزشک برای تعیین مرحله سرطان، از اطلاعات حاصل از این روش ها استفاده می کند. مراحل سرطان مقعد با استفاده از اعداد رومی از 0 تا IV نشان داده شده است و کمترین مرحله نشان دهنده کوچک بودن سرطان و محدود بودن آن به ناحیه مقعد است. در مرحله چهارم، سرطان به نواحی دوردست بدن نیز گسترش یافته است.

سیستم مرحله بندی سرطان همچنان در حال تکامل است و با پیشرفت پزشکان در زمینه تشخیص و درمان سرطان، پیچیده تر نیز خواهد شد. پزشک از مرحله سرطان فرد بیمار برای انتخاب روش های درمانی مناسب او استفاده می کند.

درمان

این که فرد بیمار چه نوع درمانی را برای سرطان مقعد دریافت می کند به مرحله سرطان، سلامت کلی و ترجیحات او بستگی دارد.

ترکیب شیمی درمانی و پرتو درمانی

پزشکان معمولاً سرطان مقعد را با ترکیبی از شیمی درمانی و پرتودرمانی معالجه می کنند. این دو روش درمانی، یکدیگر را تقویت کرده و شانس بهبودی را نیز افزایش خواهند داد‌.

شیمی درمانی. داروهای شیمی درمانی به صورت وریدی و یا به شکل قرص، مصرف می شوند.در این روش، مواد شیمیایی در سراسر بدن فرد بیمار حرکت می کنند و سلول های در حال رشد مانند سلول های سرطانی را از بین می برند. متأسفانه این مواد به سلول های سالم که به سرعت رشد می کنند مانند سلول های دستگاه گوارش و فولیکول های مو نیز آسیب می رسانند که این امر باعث عوارضی مانند حالت تهوع، استفراغ و ریزش مو می شود.

پرتو درمانی. در پرتودرمانی از پرتوهای پر انرژی مانند اشعه ایکس و پروتون ها برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می شود.فرد بیمار در طول پرتودرمانی، روی یک میز قرار خواهد گرفت و یک ماشین بزرگ در پیرامون او حرکت می کند و پرتوهای پر انرژی را را به نواحی خاصی از بدن برای هدف قرار دادن سرطان، هدایت خواهد‌ کرد.

پرتو ممکن است به بافت سالم نزدیک محل هدف نیز آسیب برساند. عوارض جانبی شامل قرمزی پوست و زخم در مقعد و اطراف آن و همچنین سخت شدن و کوچک شدن کانال مقعدی می باشد.

بیماران معمولاً برای پنج یا شش هفته تحت پرتودرمانی برای سرطان مقعد قرار می گیرند. شیمی درمانی معمولاً در هفته اول و هفته پنجم انجام می شود. پزشک برنامه درمانی بیمار را براساس ویژگی های سرطان و سلامت کلی او تنظیم می کند.

اگرچه ترکیب شیمی درمانی و پرتو درمانی اثربخشی این دو روش درمانی را افزایش می دهد اما عوارض جانبی را نیز محتمل تر می کند. با پزشک خود در مورد عوارض جانبی این روش ها، مشورت کنید.

عمل جراحی

پزشکان معمولاً روش های مختلفی را برای از بین بردن سرطان مقعد بر اساس مرحله سرطان استفاده می کنند:

جراحی برای از بین بردن تومور های مقعدی در مراحل اولیه. سرطان های مقعدی بسیار کوچک ممکن است از طریق جراحی برداشته شوند.جراح در طی این روش، تومور و مقدار کمی از بافت سالم اطراف آن را، از بین می برد.

از آنجا که تومورها کوچک هستند، گاهی اوقات سرطان در مراحل اولیه می تواند بدون آسیب رساندن به عضلات اسفنکتر مقعدی که اطراف کانال مقعد قرار دارند، برداشته شود. عضلات اسفنکتر مقعدی حرکات روده را کنترل می کنند بنابراین پزشکان برای سالم نگه داشتن این عضلات، بسیار تلاش خواهند کرد.

پزشک بسته به سرطان، ممکن است شیمی درمانی و پرتودرمانی را بعد از جراحی توصیه کند.

جراحی برای سرطانی که به سایر درمان ها پاسخ نداده است.در صورت عدم پاسخ دهی سرطان به شیمی درمانی و پرتودرمانی، پزشک ممکن است یک عمل جراحی گسترده تر به نام برداشتن ابدومینوپرینال که گاهی اوقات به عنوان برداشتن AP نیز شناخته می شود را توصیه کند. در طی این روش، جراح، کانال مقعدی،  راست روده و بخشی از روده بزرگ را خارج می کند. سپس  قسمت باقی مانده روده بزرگ را به شکافی (استوما) در داخل شکم متصل می کند که از طریق آن مواد زائد از بدن خارج می شوند و در یک کیسه کولوستومی جمع خواهند شد.

ایمنی درمانی

در روش ایمنی درمانی از سیستم ایمنی بدن‌ فرد بیمار برای مقابله با سرطان استفاده می‌ شود.گاهی اوقات، سیستم ایمنی بدن که علیه بیماری مبارزه می کند ممکن است به سرطان حمله نکند زیرا سلول های سرطانی پروتئین هایی تولید می کنند که توسط سلول های سیستم ایمنی غیر قابل تشخیص شوند. ایمنی درمانی، در این روند اختلال ایجاد می کند.

ایمنی درمانی عموماً برای افرادی که سرطان مقعد پیشرفته دارند، پیشنهاد می شود.

مراقبت های حمایتی (تسکینی)

مراقبت تسکینی یک مراقبت پزشکی ویژه است که بر روی تسکین درد و سایر علائم یک بیماری جدی، متمرکز است. متخصصان مراقبت تسکینی با فرد بیمار، خانواده او و سایر پزشکانش همکاری می کنند تا  پشتیبانی های بیشتری که مکمل مراقبت های مداوم است را ارائه دهند. این روش را می توان همراه با درمان های تهاجمی دیگر مانند جراحی، شیمی درمانی یا پرتودرمانی استفاده کرد.

افراد مبتلا به سرطان در صورت استفاده از روش مراقبت تسکینی همراه با سایر روش های درمانی دیگر، احساس بهتر و عمر طولانی تری خواهند داشت.

مراقبت های تسکینی توسط تیمی از پزشکان، پرستاران و سایر افراد متخصص آموزش دیده ارائه می شود. تیم های مراقبت تسکینی با هدف بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به سرطان و خانواده های آنها، این نوع درمان را انجام می دهند. این نوع مراقبت ها در کنار سایر درمان ها ارائه خواهند شد.

درمان های جایگزین

درمان های دارویی جایگزین نمی توانند سرطان مقعد را درمان کنند. اما برخی از آنها ممکن است به بیماران کمک کند تا با عوارض جانبی ناشی از درمان سرطان کنار بیایند. پزشک با کمک داروها، می تواند بسیاری از عوارض جانبی را درمان کند اما گاهی اوقات این داروها کافی نیستند. درمان های جایگزین مکمل درمان های پزشکی می باشند و  راحتی بیشتری را برای بیماران فراهم خواهند کرد.

عوارض جانبی رایج و راهکارهای پیشنهادی عبارتند از:

  • اضطراب - ماساژ، مدیتیشن، هیپنوتیزم، موسیقی درمانی، ورزش یا روش های آرام سازی
  • خستگی - ورزش ملایم یا تای چی
  • حالت تهوع - طب سوزنی، هیپنوتیزم یا موسیقی درمانی
  • درد - طب سوزنی، ماساژ، موسیقی درمانی یا هیپنوتیزم
  • مشکلات خواب - یوگا یا تکنیک های آرام سازی

با وجود اینکه این گزینه ها عموماً بی خطر هستند، ابتدا با پزشک خود صحبت کنید تا مطمئن شوید گزینه های جایگزین در درمان سرطان، اختلالی ایجاد نخواهند کرد.

راهکارهایی برای کنار آمدن با بیماری

تشخیص سرطان می تواند طاقت فرسا و ترسناک باشد. با داشتن نقشی فعال در مراقبت های بهداشتی تان می توانید به خود کمک کنید تا بر بیماری تان احساس کنترل بیشتری داشته باشید. برای کنار آمدن با این بیماری سعی کنید:

به اندازه کافی درباره سرطان مقعد بیاموزید تا بتوانید در مورد مراقبت از خود به خوبی تصمیم گیری کنید. از پزشک خود در مورد سرطان مقعد از جمله مرحله سرطان، گزینه های درمانی و در صورت تمایل، پیش آگهی خود بپرسید. با کسب اطلاعات بیشتر در مورد سرطان مقعد، در تصمیم گیری در مورد درمان اعتماد به نفس بیشتری پیدا خواهید کرد.

دوستان و خانواده تان را نزدیک خود نگه دارید. قوی نگه داشتن روابط نزدیک به شما کمک می کند تا با بیماری تان مقابله کنید. دوستان و خانواده می توانند پشتیبانی مورد نیازتان ، از جمله کمک به مراقبت از خانه در صورت بستری بودنتان در بیمارستان را ارائه دهند.همچنین می توانند از شما پشتیبانی عاطفی نیز بکنند.

فردی را پیدا کنید که بتوانید با او صحبت کنید. شنونده خوبی پیدا کنید که بتوانید با او درباره امیدها و ترس های خود صحبت کنید. این فرد می تواند یک دوست یا یکی از اعضای خانواده تان باشد. نگرانی و درک یک مشاور، مددکار اجتماعی، روحانی یا گروه پشتیبانی سرطان نیز مفید خواهد بود.

از پزشک خود در مورد گروه های پشتیبانی در محل زندگی تان بپرسید.

آمادگی برای ملاقات با پزشک

در صورت داشتن علائم و نشانه های نگران کننده، از پزشک خانوادگی خود وقت بگیرید. اگر پزشک فکر کند که فردی به سرطان مقعد مبتلا هست، او را به یک جراح یا متخصص گوارش ارجاع می دهد.همچنین پس از تشخیص سرطان، فرد به پزشکی که در زمینه درمان سرطان تخصص دارد (آنکولوژیست) ارجاع داده خواهد شد.

از آنجاییکه زمان ملاقات با پزشک مختصر می باشد و اطلاعات زیادی نیز برای پرداختن به آنها وجود دارد، خوب است که کاملاً آماده باشید. در اینجا برخی از اطلاعات که به شما برای آماده شدن برای ملاقات با پزشک کمک می کند آورده شده است.

آنچه می توانید انجام دهید

از هرگونه محدودیت قبل از قرار ملاقات آگاه باشید. در زمان گرفتن وقت، حتماً سوال کنید که آیا لازم است که از قبل محدودیت هایی را مانند مانند محدود کردن رژیم غذایی، رعایت کنید یا خیر.

  • علائمی را که تجربه می کنید بنویسید از جمله علائمی که به نظر می رسد با دلیل مراجعه تان به پزشک ارتباطی نداشته باشد.
  • اطلاعات شخصی اصلی از جمله استرس های عمده یا تغییرات اخیر زندگی را بنویسید .
  • لیستی از تمام داروها، ویتامین ها یا مکمل هایی که مصرف می کنید تهیه کنید.

یکی از اعضای خانواده یا دوستانتان را همراه با خود ببرید. گاهی اوقات به خاطر سپردن تمام اطلاعات ارائه شده در هنگام ملاقات با پزشک، دشوار می باشد. شخصی که شما را همراهی می کند ممکن است اطلاعاتی که شما فراموش کرده اید را به خاطر سپرده باشد.

سوالاتی که می خواهید از پزشکتان بپرسید را یادداشت کنید.

زمان ملاقات شما با پزشک محدود است، بنابراین تهیه لیستی از سوالات می تواند به شما کمک کند تا از وقت مشترک خود نهایت استفاده را ببرید. در صورت اتمام زمان، سوالات خود را از مهمترین تا کم اهمیت ترینشان لیست کنید. در مورد سرطان مقعد، برخی از سوالات اساسی که باید از پزشکتان بپرسید شامل موارد زیر است:

  • سرطان در چه مرحله ای قرار دارد؟
  • به چه آزمایش های دیگری نیاز دارم؟
  • گزینه های درمان من چه هستند؟
  • آیا درمانی وجود دارد که برای نوع و مرحله سرطان من بهترین باشد؟
  • عوارض جانبی هر درمان چیست؟
  • آیا باید نظر پزشک دیگری را نیز بدانم؟ آیا می توانید اسامی متخصصانی را که توصیه می کنید به من بدهید؟
  • آیا من واجد شرایط آزمایش های بالینی هستم؟
  • آیا بروشور یا سایر مواد چاپی وجود دارد که بتوانم با خود ببرم؟ چه وب سایت هایی را پیشنهاد می کنید؟
  • چه مواردی تعیین می کند که من مجدداً می بایست به پزشک مراجعه کنم؟

از پزشک چه انتظاری می رود

پزشک احتمالاً تعدادی سوال از شما خواهد پرسید. آماده بودن برای پاسخ دادن به آنها، زمان بیشتری برای پرداختن به مواردی که می خواهید به آنها بپردازید را فراهم ‌خواهد کرد. پزشک ممکن است سوالات زیر را بپرسد:

  • چه زمانی علائمتان را تجربه کردید؟
  • آیا علائمتان مداوم هستند یا گاه به گاه؟
  • شدت علائمتان در چه حدی است؟
  • فکر می کنید چه مواردی، علائمتان را بهبود می بخشد؟
  • فکر می کنید چه مواردی، علائمتان را را بدتر می کنند؟