سرطان نازوفارنکس Nasopharyngeal Cancer

نگاه کلی

سرطان نازوفارنکس، سرطانی است  که در ناحیه نازوفارنکس که در پشت بینی و بالای پشت گلو واقع شده است، رخ می دهد.

سرطان نازوفارنکس در ایالات متحده، به ندرت رخ می دهد اما  در سایر نقاط جهان - بخصوص آسیای جنوب شرقی – شیوع بسیار گسترده ای دارد.

به دلیل اینکه ناحیه  نازوفارنکس به راحتی قابل معاینه کردن نیست و علائم سرطان نازوفارنکس مشابه علائم سایر موارد مشابه هست، تشخیص و شناسایی آن در مراحل ابتدایی دشوار است.

درمان سرطان نازوفارنکس معمولاً شامل پرتودرمانی، شیمی درمانی یا ترکیبی از این دو است. روش دقیق درمان، با توجه به به شرایط خاص بیمار و با کمک پزشکش، تعیین خواهد شد.

علائم

در مراحل اولیه، سرطان نازوفارنکس ممکن است هیچگونه علائمی ایجاد نکند. علائم احتمالی قابل توجه سرطان نازوفارنکس عبارتند از:

  • وجود توده ای در گردن که ناشی از تورم غدد لنفاوی است
  • خون در بزاق
  • ترشحات خونی از بینی
  • گرفتگی بینی یا ایجاد صدای زنگ در گوش
  • از دست دادن شنوایی
  • عفونت های مکرر گوش
  • گلو درد
  • سردرد

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

علائم اولیه سرطان نازوفارنکس، همیشه بیماران را وادار به مراجعه به پزشک نمی کند. با این وجود، در صورتی که متوجه هرگونه تغییرات غیرمعمول، مداوم و نادرست در بدنتان مانند گرفتگی غیرعادی بینی شده اید، به پزشکتان مراجعه نمایید.

علل بیماری

سرطان زمانی شروع می شود که یک یا چند جهش ژنتیکی باعث رشد سلول های طبیعی غیر قابل کنترل، حمله به ساختارهای اطراف و در نهایت گسترش سرطان (متاستاز) به سایر قسمت های بدن شود. در سرطان نازوفارنکس، این فرایند ابتدا در سلول های سنگفرشی پوشاننده سطح نازوفارنکس، آغاز می شود.

اینکه چه عواملی باعث ایجاد جهش های ژنی منجر به سرطان نازوفارنکس می شوند دقیقاً مشخص نیست.اگرچه عواملی مانند ویروس اپشتین بار که خطر ابتلا به این سرطان را افزایش می دهد شناسایی شده اند. با این وجود، مشخص نیست که چرا برخی از افراد با اینکه تمامی عوامل خطرساز را دارند هرگز به این سرطان مبتلا نمی شوند در حالی که سایر افرادی که  هیچ یک از این عوامل را ندارند، به این بیماری مبتلا می شوند.

عوامل خطرساز(ریسک فاکتورها)

محققان برخی از عواملی که به نظر می رسد خطر ابتلا به سرطان نازوفارنکس را افزایش می دهد، شناسایی کرده اند.این عوامل عبارتند از:

جنسیت. سرطان نازوفارنکس در مردان نسبت به زنان شیوع گسترده تری دارد.

نژاد.این نوع سرطان در مناطقی مانند چین، جنوب شرقی آسیا و شمال آفریقا، شیوع گسترده تری دارد. در ایالات متحده، خطر ابتلا به این نوع سرطان در مهاجران آسیایی بیشتر از آسیایی های متولد آمریکاست. خطر ابتلا به سرطان نازوفارنکس در افرادی که در آلاسکا زندگی می کنند نیز وجود دارد.

سن. سرطان نازوفارنکس ممکن است در هر سنی رخ دهد اما بیشتر در بزرگسالان بین ۳۰ تا ۵۰ سال تشخیص داده می شود.

غذاهای دارای نمک. مواد شیمیایی که هنگام پخت و پز غذاهای دارای نمک مانند ماهی و سبزیجات کنسرو شده آزاد می شوند، وارد حفره بینی می شوند و خطر سرطان نازوفارنکس را افزایش می دهند. قرار گرفتن در معرض این مواد شیمیایی در سنین پایین، خطرات بیشتری را به دنبال خواهد داشت.

ویروس اپشتین بار. این ویروس شایع معمولاً علائم و نشانه های خفیفی مانند علائم سرماخوردگی ایجاد می کند و گاهی اوقات نیز می تواند باعث ایجاد بیماری مونونوکلئوزعفونی شود. این ویروس همچنین با چندین سرطان نادر از جمله سرطان نازوفارنکس مرتبط است.

سابقه خانوادگی. داشتن یک عضو خانواده مبتلا به سرطان نازوفارنکس خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می دهد.

نوشیدنی های الکل دار و دخانیات. مصرف زیاد نوشیدنی های الکل دار و دخانیات، خطر ابتلا به سرطان نازوفارنکس را افزایش خواهد داد.

عوارض بیماری

عوارض سرطان نازوفارنکس عبارتند از:

حمله به ساختارهای مجاور. سرطان پیشرفته نازوفارنکس در صورتی که به اندازه کافی بزرگ شود و بتواند به ساختارهای مجاور مانند گلو، استخوان و مغز حمله کند، منجر به ایجاد عارضه خواهد شد.

گسترش به سایر نواحی بدن(متاستاز).سرطان نازوفارنکس به سایر قسمت های بدن نیز گسترش خواهد یافت(متاستاز می کند).

بیشتر افراد مبتلا به سرطان نازوفارنکس، متاستازهای ناحیه ای دارند. این به آن معناست که سلول های سرطانی، از تومور اولیه جدا شده اند و به مناطق مجاور مانند غدد لنفاوی گردن مهاجرت کرده اند.

سلول های سرطانی که به سایر نواحی بدن گسترش می یابند (متاستازهای دور) معمولاً به استخوان ها، ریه ها و کبد منتقل می شوند.

پیشگیری از بروز بیماری

هیچ راه مطمئنی برای پیشگیری از ابتلا به سرطان نازوفارنکس وجود ندارد. با این حال اگر نگران خطر ابتلا به این نوع سرطان هستید، می توانید از انجام عادت هایی که با این بیماری مرتبط هستند اجتناب کنید. به عنوان مثال از خوردن غذاهای دارای نمک خودداری کنید و یا مصرف آنها را به حداقل برسانید.

آزمایش هایی برای غربالگری سرطان نازوفارنکس

در ایالات متحده و سایر مناطقی که این بیماری در آنجا به ندرت رخ می دهد، غربالگری سرطان نازوفارنکس انجام نمی شود.

اما در مناطقی از جهان که این بیماری بسیار شایع تر است - به عنوان مثال در برخی از مناطق چین – پزشکان، انجام غربالگری را به افرادی که احتمال خطر ابتلا به این بیماری را دارند، توصیه خواهند کرد. غربالگری ممکن است شامل آزمایش خون برای تشخیص ویروس اپشتین بار باشد .

تشخیص

آزمایش ها و روش هایی که برای تشخیص سرطان نازوفارنکس استفاده می شود عبارتند از:

معاینه فیزیکی. تشخیص سرطان نازوفارنکس معمولاً با معاینه عمومی آغاز می شود. پزشک در مورد علائم از بیمار‌ سوال خواهد کرد. او ممکن است گردن بیمار را فشار دهد تا متوجه احساس تورم در غدد لنفاوی او شود.

مشاهده فضای داخلی نازوفارنکس با استفاده از دوربین. پزشک در صورت مشکوک بودن به سرطان نازوفارنکس، ممکن است آندوسکوپی بینی را برایتان توصیه کند.

 پزشک در این آزمایش با استفاده از یک لوله نازک و انعطاف پذیر که انتهای آن یک دوربین است، داخل ناحیه نازوفارنکس را مشاهده می کند و به دنبال ناهنجاری ها می گردد. دوربین یا از طریق بینی یا از شکاف پشت گلو که به داخل ناحیه نازوفارنکس  منتهی می شود، وارد می شود.

آندوسکوپی بینی ممکن است به بی حسی موضعی نیاز داشته باشد.

آزمایش برای حذف نمونه ای از سلول های مشکوک. پزشک ممکن است از آندوسکوپ یا ابزار دیگری برای گرفتن نمونه بافت کوچک (نمونه برداری) برای آزمایش سرطان استفاده کند.

آزمایش هایی برای تعیین میزان سرطان

پس از تأیید تشخیص، پزشک آزمایش های دیگری را برای تعیین میزان (مرحله) سرطان مانند آزمایش های تصویربرداری، توصیه خواهد کرد.

آزمایش های تصویربرداری عبارتند از:

  • سی تی اسکن
  • ام آر آی
  • توموگرافی(پت اسکن)
  • رادیوگرافی

به محض اینکه پزشک میزان سرطان را تعیین کند، می تواند با اعداد رومی، مرحله آن را نیز نشان دهد. مراحل سرطان نازوفارنکس ازI (یک) تا IV (چهار) است.

این مرحله همراه با چندین فاکتور دیگر برای تعیین برنامه درمانی و پیش آگهی بیماری است. عدد کمتر به این معنی است که سرطان کوچک و محدود به نازوفارنکس هست و عدد بالاتر به این معنی است که سرطان فراتر از ناحیه نازوفارنکس به غدد لنفاوی گردن یا سایر مناطق بدن گسترش یافته است.

درمان

فرد بیمار همراه با پزشکش و با کمک همدیگر، یک برنامه درمانی را بر اساس عوامل مختلفی از جمله مرحله سرطان، اهداف درمانی، سلامت عمومی و عوارض جانبی که قادر به تحمل آن هست را تدوین خواهند کرد.

درمان سرطان نازوفارنکس معمولاً با پرتودرمانی یا ترکیبی از پرتودرمانی و شیمی درمانی آغاز می شود.

پرتو درمانی

در پرتودرمانی از پرتوهای پرانرژی مانند اشعه ایکس یا پروتون برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می شود.

پرتودرمانی برای سرطان نازوفارنکس معمولاً از نوع پرتودرمانی خارجی است. در طی این روش فرد بیمار را بر روی یک میز قرار می دهند و یک دستگاه بزرگ در اطراف او مانور داده و پرتو را به نواحی از بدن که درگیر سرطان هستند، هدایت می کند.

برای تومورهای کوچک نازوفارنکس پرتودرمانی ممکن است تنها درمان لازم باشد اما در شرایط دیگر، پرتودرمانی ممکن است با شیمی درمانی ترکیب شود.

پرتودرمانی، عوارض جانبی مانند قرمزی موقتی پوست، کاهش شنوایی و خشکی دهان را به دنبال دارد.

گاهی اوقات برای درمان سرطان نازوفارنکس عود کننده، از نوعی پرتودرمانی داخلی به نام (براکی تراپی) استفاده می شود. پزشک در این روش درمانی، دانه ها یا سیم های رادیواکتیو را در تومور یا بسیار نزدیک به آن قرار می دهند.

پرتودرمانی در سر و گردن مخصوصاً هنگامی که با شیمی درمانی ترکیب شود، اغلب باعث ایجاد زخم های شدید گلو و دهان می شود. گاهی اوقات این زخم ها خوردن و آشامیدن را با مشکل روبرو می کنند.در صورت وقوع این اتفاق، پزشک لوله هایی را در داخل حلق یا معده فرد بیمار قرار می دهد تا زمان بهبودی دهان و گلو، غذا و آب را از طریق این لوله ها بخورد.

شیمی درمانی

شیمی درمانی نوعی درمان دارویی است که در آن از مواد شیمیایی برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می شود. داروهای شیمی درمانی به صورت قرص، از طریق ورید یا هر دو شکل تجویز می شوند. شیمی درمانی برای درمان نازوفارنکس، به یکی از سه روش زیر انجام خواهد شد:

شیمی درمانی همزمان با پرتودرمانی. هنگامی که این دو درمان با هم ترکیب می شوند، شیمی درمانی اثربخشی پرتودرمانی را افزایش خواهد داد. به این درمان ترکیبی، درمان همزمان یا شیمیایی شدن گفته می شود.

با این وجود، در این روش عوارض جانبی شیمی درمانی به عوارض جانبی پرتودرمانی اضافه می شود و تحمل درمان همزمان را دشوارتر می کند.

شیمی درمانی پس از پرتودرمانی. پزشک ممکن است شیمی درمانی را پس از پرتودرمانی یا پس از درمان همزمان توصیه کند.

از شیمی درمانی برای حمله به سلول های سرطانی باقی مانده در بدن فرد بیمار استفاده می شود، از جمله سلول هایی که ممکن است از تومور اصلی جدا شده باشند و در سایر نواحی بدن، گسترش یافته باشند.

در مورد اینکه آیا شیمی درمانی اضافی در واقع بقا را در افراد مبتلا به سرطان نازوفارنکس بهبود می بخشد یا خیر، اختلاف نظر وجود دارد. بسیاری از افرادی که پس از درمان همزمان تحت شیمی درمانی قرار می گیرند، قادر به تحمل عوارض جانبی نیستند و باید درمان را قطع کنند.

شیمی درمانی پیش از پرتودرمانی. شیمی درمانی نئوادجوانت، نوعی شیمی درمانی است که پیش از پرتودرمانی به تنهایی یا قبل از درمان همزمان انجام می شود. تحقیقات بیشتری برای تعیین اینکه آیا شیمی درمانی نئوآدژوانت می تواند میزان بقا را در افراد مبتلا به سرطان نازوفارنکس بهبود بخشد یا خیر، لازم است.

تعیین نوع داروهای شیمی درمانی و زمان دریافت آنها توسط پزشک صورت می گیرد. عوارض جانبی احتمالی به نوع داروها، بستگی خواهد داشت.

عمل جراحی

برای درمان سرطان نازوفارنکس، اغلب از جراحی استفاده نمی شود. ممکن است از جراحی برای برداشتن غدد لنفاوی سرطانی در گردن استفاده شود.

در موارد خاص، ممکن است از عمل جراحی برای برداشتن تومور در ناحیه حلق استفاده شود. در این روش، جراح برشی در سقف دهان بیمار ایجاد می کند تا به ناحیه مورد نظر برای برداشتن بافت سرطانی دسترسی داشته باشد.

سبک زندگی و درمان های خانگی

کنار آمدن با خشکی دهان

پرتودرمانی سرطان نازوفارنکس اغلب باعث خشکی دهان (خشکی گلو) می شود.

خشکی دهان ناراحت کننده خواهد بود. همچنین منجر به عفونت های مکرر در دهان و مشکل در خوردن غذا، بلع و گفتار نیز خواهد شد و مشکلات سلامتی دندان ها را نیز افزایش می دهد. در صورت بروز عوارض خشکی دهان، از پزشک خود بپرسید که آیا باید به دندانپزشک مراجعه کنید یا خیر.

موارد زیر تا حدی از خشکی دهان و عوارض ناشی از آن جلوگیری خواهند کرد:

هر روز چندین بار مسواک بزنید. از مسواک با موی نرم استفاده کنید و هر روز چندین بار به آرامی مسواک بزنید. در صورتی که دهانتان بیش از حد به مسواک زدن حساس شده است، پزشکتان را مطلع سازید.

دهان خود را بعد از غذا با محلول آب نمک گرم بشویید. یک محلول ملایم از آب گرم، نمک و جوش شیرین درست کنید. دهان خود را بعد از هر وعده با این محلول بشویید.

دهان خود را با آب یا آب نبات های بدون قند مرطوب نگه دارید. برای مرطوب نگه داشتن دهان در طول روز آب بنوشید. همچنین آدامس ها یا آب نبات های بدون قند، موجب تحریک دهان و تولید بزاق خواهند شد.

غذاهای مرطوب را انتخاب کنید. از خوردن غذاهای خشک پرهیز کنید. غذای خشک را با سس ، آب گوشت، کره یا شیر مرطوب کنید.

از خوردن غذاها و نوشیدنی های اسیدی یا تند خودداری کنید. غذاها و نوشیدنی هایی را انتخاب کنید که باعث تحریک دهان شما نشوند. از نوشیدنی های حاوی کافئین و الکل خودداری کنید.

در صورت خشکی دهان، پزشکتان را مطلع سازید. او به شما، روش های درمانی برای کمک به کنار آمدن با علائم و نشانه های شدیدتر خشکی دهان ارائه می دهد. همچنین ممکن است شما را به یک متخصص تغذیه که در صورت خشکی دهان به شما کمک خواهد کرد تا غذاهایی را که خوردن آنها راحت تر است پیدا کنید، ارجاع دهد.

راهکارهایی برای کنار آمدن با بیماری

هر فردی به روش خود با تشخیص سرطان کنار خواهد آمد. بعد از تشخیص بیماری، فرد مبتلا ممکن است دچار شوک و ترس شود و باید به خودش فرصت دهد تا غمگین شود.

تشخیص بیماری سرطان به فرد بیمار این احساس را می دهد که بر شرایط خود کنترل کمی دارد، بنابراین بهتر است برای توانمند سازی خود و کنترل موارد مربوط به سلامتی تان گام های زیر را بردارید:

برای داشتن احساس اطمینان در تصمیم گیری، به اندازه کافی بیاموزید.تمامی سوالات خود را یادداشت کنید و در قرار بعدی با پزشکتان، آنها را از او بپرسید. از یکی از دوستان یا اعضای خانواده تان، درخواست کنید که برای یادداشت برداری، همراه با شما به مطب پزشک بیاید.

برای اطمینان داشتن در تصمیم گیری درباره درمان خود، اطلاعات کافی جمع آوری کنید.

فردی را پیدا کنید که می توانید با او صحبت کنید.صحبت کردن در مورد احساساتتان با یکی از دوستان یا یکی از اعضای خانواده تان که شنونده خوبی هستند، به شما کمک خواهد کرد.

افراد دیگری که می توانند شما را حمایت کنند، مددکاران اجتماعی و روانشناسان هستند. همچنین می توانید با امام یا رهبر معنوی تان نیز صحبت کنید.

سایر افراد مبتلا به سرطان نیز دیدگاه منحصر به فردی به شما ارائه خواهند داد، بنابراین عضویت در یک گروه پشتیبانی - چه در محل زندگی تان و چه به صورت آنلاین - در نظر بگیرید. 

برای خودتان وقت بگذارید. در صورت نیاز داشتن به تنهایی، دیگران را مطلع سازید. داشتن اوقاتی آرام برای فکر کردن یا نوشتن احساسات، به شما کمک خواهد کرد تا همه احساساتتان را سر و سامان دهید.

مراقب خود باشید. با انتخاب سبک زندگی سالم، خود را برای درمان آماده کنید. به عنوان مثال در صورتی که سیگاری هستید، سیگار را ترک کنید.

انواع میوه ها و سبزیجات را بخورید. در صورت داشتن توانایی ورزش کنید اما قبل از شروع یک برنامه جدید ورزشی با پزشک خود مشورت کنید.

به اندازه کافی بخوابید تا سرحال شوید. اگر در خواب مشکل دارید با پزشک خود صحبت کنید. سعی کنید با اولویت بندی آنچه برایتان مهم است، استرستان را کنترل کنید.

این انتخاب های سالم باعث می شود که بدن با عوارض جانبی ناشی از درمان کنار بیاید.

آمادگی بری ملاقات با پزشک

اگر پزشک مشکوک به سرطان نازوفارنکس باشد، فرد بیمار را به یک پزشک متخصص در درمان سرطان (متخصص سرطان) یا پزشکی که در زمینه مشکلات گوش، بینی و گلو تخصص دارد (متخصص گوش و حلق و بینی) ارجاع خواهد داد.

از آنجاییکه زمان ملاقات با پزشک، محدود هست و به خاطر سپردن هر آنچه می خواهید در مورد آن با پزشکتان صحبت کنید دشوار است، بهتر است که آماده باشید. در ادامه پیشنهاداتی برای آماده شدن و انتظارات شما از پزشک آورده شده است:

آنچه می توانید انجام دهید

علائمی را که تجربه می کنید بنویسید. تمامی علائم خود را یادداشت کنید حتی اگر فکر نمی کنید که با یکدیگر مرتبط باشند.

لیستی از هر دارو یا مکمل ویتامین ای که مصرف می کنید تهیه کنید. دوزها و تعداد دفعات مصرف آنها را نیز یادداشت نمایید.

یکی از اعضای خانواده یا دوست نزدیک خود را همراه با خود ببرید. ممکن است در هنگام مراجعه به پزشک، اطلاعات زیادی به شما داده شود و به خاطر سپردن همه آنها دشوار باشد. شخصی که شما را همراهی می کند، در به یاد آوردن جزئیاتی که فراموش کرده اید، به شما کمک خواهد کرد.

یک دفترچه یادداشت همراه با خود ببرید. به این ترتیب می توانید اطلاعات مهم مانند گزینه های درمانی را یادداشت کنید.

لیستی از سوالاتی که می خواهید از پزشک خود بپرسید را یادداشت کنید. دانستن زودهنگام آنچه می خواهید از پزشک خود بپرسید به شما کمک خواهد کرد تا از وقت محدود خود در کنار پزشکتان، نهایت استفاده را ببرید.

در صورت اتمام زمان، ابتدا مهم ترین سوالات خود را لیست کنید. برای سرطان نازوفارنکس، برخی از سوالات اساسی که باید پرسیده شوند عبارتند از:

به دادن چه نوع آزمایش هایی نیاز دارم؟

آیا برای آمادگی در این آزمایش ها باید کاری انجام دهم؟

به غیر از سرطان نازوفارنکس، آیا علل احتمالی دیگری برای این علائم وجود دارد؟

به چه نوع سرطان نازوفارنکس مبتلا هستم؟

آیا سرطان فراتر از ناحیه نازوفارنکس و غدد لنفاوی گسترش یافته است؟ 

سرطان من در چه مرحله ای است؟

درمان معمول این مرحله از سرطان چیست؟

آیا توصیه می کنید پرتودرمانی و شیمی درمانی همزمان انجام شود؟

میزان موفقیت هر روش درمانی به تنهایی و زمانی که با هم ترکیب می شوند، چقدر است؟

عوارض جانبی پرتودرمانی چیست؟

عوارض جانبی شیمی درمانی چیست؟

آیا جراحی یکی از گزینه های درمانی است؟

من به بیماری های دیگری نیز مبتلا هستم. این بیماری چگونه بر آنها تأثیر می گذارد؟

چگونه باید برای درمان آماده شوم؟

کدام یک از روش های درمانی را پیشنهاد می کنید؟

احتمال عود بیماری چقدر است؟

آیا باید رژیم غذایی خود را اصلاح کنم؟

پیش آگهی بیماری چگونه است؟

آیا آزمایش های بالینی که باید بدهم در دسترس هستند؟

در صورت داشتن هرگونه سوال دیگری، تردید نکنید.

از پزشک چه انتظاری می رود

پزشک احتمالاً تعدادی سوال از شما خواهد پرسید. اگر آماده پاسخ دادن به آنها باشید، زمان بیشتری را برای پرسیدن سوالاتتان از او خواهید داشت.برخی از سوالاتی که پزشک از شما می پرسد عبارتند از:

اولین بار چه زمانی این علائم را مشاهده کردید؟

چند بار این علائم را تجربه می کنید؟

شدت علائمتان در چه حد است؟

آیا عاملی علائمتان را بهبود می بخشد؟

آیا عاملی علائمتان را بدتر می کند؟

رژیم روتین شما چیست؟

آیا تا به حال آلوده به ویروس اپشتین بار یا مبتلا به بیماری مونونوکلئوز تشخیص داده شده اید؟