متوترکسات Methotrexate

نام های تجاری: زاتمپ اوترکساپ ترکسال متوترکسات مایلن لدرترکسات ترکسوما متوجکت ابترکس ترکسان یونی ترکسات آکساترکس ایموترکس رکسیمد زوویترکس متوسل لیوترکس ابترکسات متوترکسات بایودیم متوترکسات سدیم (بیشتر)

موارد مصرف

از این دارو برای درمان انواع خاصی از سرطان ها یا کنترل پسوریازیس و روماتیسم مفصلی شدید که به سایر درمان ها پاسخ نداده اند، استفاده می شود. متوترکسات به طبقه ای از داروها که متابولیت ها نامیده می شوند، تعلق دارد. این دارو باعث کاهش یا توقف رشد سلول های سرطانی و سرکوب سیستم ایمنی می شود.

درمان زود هنگام روماتیسم مفصلی با روش های درمانی پیشرفته مانند مصرف دارو متو ترکسات، پیشرفت آسیب های مفصلی را کاهش داده و عملکرد مفاصل را نیز حفظ می نماید.

زمان و نحوه مصرف

پیش از هربار مصرف دارو یا در هربار شروع مجدد آن، برگه راهنما دارو را مطالعه نمایید.در صورت داشتن هرگونه سوالی آن را از پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه بپرسید.

متوترکسات یک دارو قوی است و دوز دارو و تعداد دفعات مصرف آن به وضعیت پزشکی فرد و میزان پاسخ دهی او به درمان بستگی دارد.روش های مصرف متفاوتی برای این دارو (مخصوصاً برای درمان سرطان) وجود دارد.مصرف این دارو باعث ایجاد عوارض جانبی خطرناک و حتی مرگ خواهد شد.بنابر این پیروی کردن از دستورات پزشک بسیار حائز اهمیت است.این دارو را طبق توصیه پزشک و بصورت خوراکی مصرف کنید.

برای درمان بیماری صدفک پوستی و روماتیسم مفصلی این دارو را طبق توصیه پزشک بصورت خوراکی و یکبار در هفته مصرف کنید.ممکن است چندین ماه طول بکشد تا این دارو اثر خود را بصورت کامل بگذارد.

اگر از شکل مایع این دارو استفاده می کنید، مقدار مصرفی تان را با دقت و بوسیله قاشق های اندازه گیری، اندازه بگیرید.از قاشق های معمولی استفاده نکنید زیرا باعث خطا در اندازه گیری می شود.

مدت زمان مصرف دارو را طولانی نکنید و همچنین مقدار و دوز آن را نیز افزایش ندهید.این کار نه تنها باعث تسریع روند بهبودی نخواهد شد بلکه خطر عوارض جانبی را نیز افزایش خواهد داد.

از آنجاییکه این دارو می تواند از طریق پوست و ریه جذب شود و به جنین آسیب وارد کند، مصرف آن و حتی استنشاق گرد قرص آن به زنان باردار و زنانی که قصد بارداری دارند، توصیه نمی شود.

هنگام مصرف این دارو مقدار زیادی مایعات بنوشید مگراینکه پزشک توصیه دیگری کرده باشد.این امر باعث می شود تا کلیه ها دارو را از بدن دفع کنند و اینگونه خطر ایجاد عوارض جانبی کاهش خواهد یافت.

عوارض جانبی

حالت تهوع، استفراغ، معده درد، خواب آلودگی و سرگیجه از عوارض جانبی این دارو هستند.در صورت تشدید یا تداوم هر یک از این علائم پزشک‌ معالجتان یا پزشک داروخانه را مطلع سازید.

ریزش موقتی مو نیز از عوارض جانبی مصرف این دارو هست که پس از پایان درمان، موهای ریخته شده بصورت طبیعی مجدداً رشد خواهند کرد.

پزشک معالجتان این دارو را برای شما تجویز کرده است چرا که بر این باور است که منافع این دارو از عوارض آن بیشتر است.بیشتر افراد با مصرف این دارو دچار عوارض جانبی جدی نمی شوند.

در صورت مشاهده هر یک از عوارض جانبی زیر فوراً پزشکتان را مطلع سازید: زخم های دهان، اسهال، علائم کم خونی (مانند خستگی غیرعادی و رنگ پریدگی پوست)، علائم مشکلات کبدی(مانند تیره شدن رنگ ادرار، استفراغ و تهوع مداوم، درد در ناحیه معده و شکم، زرد شدن رنگ پوست و چشم)، کبودی و خونریزی آسان، سیاه شدن رنگ مدفوع، بزرگ شدن غده ها/گره های لنفاوی، استخوان درد، درد غیرعادی و تغییر رنگ پوست، مشکلات کلیوی(مانند تغییر در میزان ادرار)، سرفه های خشک و ضعف عضلانی.

در صورت مشاهده عوارض جانبی زیر به دنبال امداد های فوری پزشکی باشید: ضعیف شدن یک طرف بدن، سفتی گردن، سر درد شدید، تغییرات بینایی، ضربان قلب نا منظم، تغییرات روحی و روانی و سرگیجه.

این دارو توانایی بدن در مقابل عفونت ها را کاهش می دهد و باعث ایجاد عفونت های خطرناک و حتی مرگبار و بدتر شدن عفونت های پیشین می شود. در صورت مشاهده هر یک از نشانه های عفونت(مانند تب، لرز، گلو درد مزمن و سرفه) فوراً پزشکتان را مطلع سازید.

واکنش جدی آلرژیک نسبت به این محصول به ندرت رخ می دهد.با این وجود در صورت مشاهده هر یک از نشانه های واکنش های آلرژیک مانند ایجاد راش، خارش، تورم(مخصوصاً در صورت، گلو، گردن)، سرگیجه و مشکلات تنفسی، به دنبال امداد های فوری پزشکی باشید.

البته موارد مذکور تمامی عوارض جانبی ناشی از واکنش های آلرژیک را در بر نمی گیرند.در صورت مشاهده عوارضی به غیر از مواردی که در بالا ذکر شد، با پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه تماس بگیرید.

موارد احتیاطی و منع مصرف

در صورت داشتن آلرژی به داروی متوترکسات یا هر آلرژی دیگری پیش از مصرف این دارو، پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه را مطلع سازید.این محصول حاوی اجزا غیرفعالی است که باعث ایجاد واکنش های آلرژیک یا مشکلات دیگر می شود. برای کسب اطلاعات بیشتر با پزشک داروخانه صحبت کنید.

پیش از مصرف این دارو سوابق پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه را از سوابق پزشکی خود مخصوصاً موارد زیر مطلع سازید: بیماری های کبدی، کلیوی و ریوی(مانند فیبروز ریوی)، مصرف نوشیدنی های الکل دار، سیستم ایمنی سرکوب شده، بیماری های سلول های خونی و مغز استخوان، بیماری های معده ای و روده ای(مانند زخم معده و زخم دارای التهاب در روده بزرگ)، هرگونه عفونت های فعال(مانند آبله مرغان و هر‌ عفونت دیگری که اخیراً در معرض آن قرار گرفته اید) و کمبود فولیک اسید.

متوترکسات افراد را در معرض خطر ابتلا به انواع عفونت ها قرار می دهد و یا باعث تشدید عفونت های فعلی آنان می شود.بنابراین برای پیشگیری از گسترش این عفونت ها، دست هایتان را بشویید و از تماس با افرادی که مبتلا به عفونت های مسری(مانند آبله مرغان، آنفولانزا، سرخک) هستند خودداری نمایید.اگر اخیراً در معرض عفونت قرار داشته اید برای کسب اطلاعات بیشتر با پزشکتان مشورت کنید.

بدون رضایت پزشکتان، هیچ گونه واکسیناسیون و ایمن سازی انجام ندهید.از تماس با افرادی که اخیرا واکسن های حاوی ویروس زنده (مانند آنفولانزا که از طریق بینی استنشاق می شود) را دریافت کرده اند، خودداری کنید.

برای کاهش احتمال بریدگی، کوفتگی یا زخمی شدن هنگام کار با اشیای تیز مانند تیغ و ناخن گیر احتیاط کنید و از انجام ورزش های تماسی نیز امتناع کنید.

این دارو باعث گیجی یا خواب آلودگی می شود.نوشیدنی های الکل دار و ماریجوانا(شاهدانه) این علائم را تشدید می کنند.از انجام فعالیت هایی مانند رانندگی، کار با ماشین آلات و هرگونه فعالیت دیگری که نیاز به هوشیاری دارد تا زمانیکه نتوانید آنها را با خیال راحت انجام دهید، خودداری نمایید.از مصرف نوشیدنی های الکل دار امتناع کنید و همچنین اگر در حال مصرف ماریجوانا(شاهدانه) هستید، پزشکتان را مطلع سازید.

پیش از انجام هرگونه عمل جراحی، پزشک یا دندانپزشکتان را از تمامی داروهای مصرفی تان(داروهای با نسخه، داروهای بدون نسخهو محصولات گیاهی) مطلع سازید.

این دارو شما را نسبت به آفتاب حساس تر می کند.بنابر این مدت زمان قرار گیری تان در معرض نور خورشید را محدود کنید.همچنین از قرار گرفتن در معرض اتاقک ها و چراغ های برنزه کننده خودداری نمایید و از کرم های ضد آفتاب و لباس های محافظت کننده استفاده کنید.اگر دچار آفتاب سوختگی، تاول های پوستی و قرمزی پوست شده اید، فوراً پزشکتان را مطلع سازید.

این دارو بر باروری زنان و مردان تاثیر می گذارد.برای کسب اطلاعات بیشتر با پزشکتان مشورت کنید.

متوترکسات در دوران بارداری نباید مصرف شود زیرا باعث آسیب رساندن به جنین می شود.بنابراین پزشک پیش از تجویز این دارو از بیماران تست بارداری می گیرد.اگر در حال مصرف این دارو هستید، از بارداری پیشگیری کنید.زنانی که در سن باروری قرار دارند هنگام مصرف این دارو و ۶ ماه پس از اتمام آن، می بایست از قرص های ضد بارداری قابل اطمینان استفاده کنند.اگر زنی هنگام مصرف متوترکسات متوجه بارداری خود شد، باید فوراً پزشک را مطلع سازد.

متوترکسات می تواند وارد شیر مادر شود و باعث صدمه رساندن به نوزاد شیرخوار او شود.بنابراین هنگام مصرف این دارو و حداقل یک هفته پس از پایان درمان، مادر به نوزاد خود نباید شیر دهد.

تداخلات دارویی

تداخلات دارویی نحوه عملکرد داروها را تغییر می دهند یا خطرات ناشی از عوارض جانبی آن را افزایش می دهند.نام تمام داروهای مصرفی تان را(داروهای با نسخه، داروهای بدون نسخه و محصولات گیاهی) بنویسید و در اختیار پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه قرار دهید. بدون تائید پزشک مصرف هیچ دارویی را شروع یا تمام نکنید و همچنین به هیچ وجه میزان آنها را نیز تغییر ندهید.

برخی از محصولاتی که با این دارو تداخل دارویی ایجاد می کنند عبارتند از: آسیترتین، آسپارگیناز، کلرامفنیکل، لفلونومید، داروهایی که باعث ایجاد مشکلات کبدی می شوند(مانند سیس پلاتین)، داروهایی که باعث ایجاد مشکلات کبدی می شوند (مانند آزاتیوپرین، سولفاسالازین، رتینوئید ها مانند ایزوترتینوئین)، پنی سیلین ها، فنیتوئین ها، پروبنسید، پروکاربازین، پیریمتامین، داروهای سولفا، تتراسایکلین.

داروهای مشخصی که اسید معده را کاهش می دهند(بازدارنده های پمپ پروتئین مانند ایزومپرازول، اومپرازول، پانتوپرازول) مقدار متوترکسات موجود در خون را افزایش می دهند که این امر خطرات ناشی از عوارض جانبی را افزایش می دهد.برای پیدا کردن روش هایی که خطرات این عوارض جانبی را کاهش می دهند، با پزشک معالجتان یا پزشک داروخانه مشورت کنید.

سوء مصرف

اگر فردی بیش از اندازه این دارو را مصرف کند، دچار عوارض جانبی جدی مانند غش کردن و دشواری در تنفس می شود.در این هنگام با مرکز فوریت های پزشکی تماس بگیرید.

توجه

هرگز این دارو را بصورت سر خود به دیگران تجویز نکنید.

از انجام منظم آزمایش های پزشکی دوره ای(مانند آزمایش شمارش کامل سلول های خونی، تست های عملکرد کلیوی و کبدی، تست های بارداری و رادیوگرافی قفسه سینه) غافل نشوید انجام این آزمایش ها می تواند به ارزیابی صحیح از میزان بهبودی یا بروز عوارض جانبی، کمک کند. برای کسب اطلاعات بیشتر با پزشکتان مشورت کنید.

دوز فراموش شده

مصرف این دارو طبق برنامه توصیه شده توسط پزشک، بسیار حائز اهمیت است.اگر یک دوز از دارو را فراموش کردید به محض به خاطر آوردن، آن را مصرف کنید. اما اگر نزدیک زمان مصرف دوز بعدی بود از مصرف دوز فراموش شده صرف نظر کنید. همچنین دوز بعدی را به موقع مصرف کرده و برای جبران فراموشی، دوز دارو را ۲ برابر نکنید.

نگهداری

قرص متوترکسات را در دمای اتاق و دور از نور و رطوبت نگه دارید و از آنها در حمام و دستشویی نگهداری نکنید.همواره همه داروهایتان را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی قرار دهید.

شکل مایع (محلول) این دارو را در یخچال یا دمای اتاق، نگاه دارید. در صورت نگهداری آن در دمای اتاق، پس از ۶۰ روز آن را دور بیندازید.

هیچ گاه دارو را داخل توالت یا فاضلاب نیندازید مگر اینکه در دستورالعمل استفاده از آن ذکر شده باشد. در صورت منقضی شدن محصول یا عدم نیاز به آن، با یک روش مناسب آن را دور بیندازید.

با قوانین سین سا موافقم.