سلنیوم Selenium

اطلاعات کلی

سلنیوم ماده ای معدنی است که برای عملکرد صحیح فرایندهای بدن ضروری است و در خاک، آب و برخی موhد غذایی وجود دارد. بیشتر سلنیوم بدن از طریق رژیم غذایی تأمین می شود و مقدار سلنیوم در غذا به محل پرورش آن بستگی دارد. خرچنگ، ​​جگر، ماهی، مرغ و گندم از منابع خوب سلنیوم هستند. میزان سلنیوم خاک در سراسر جهان بسیار متفاوت است، در نتیجه غذاهای کشت شده در هر خاک میزان سلنیوم متفاوتی دارد. در آمریکا، دشت ساحلی شرقی و شمال غربی اقیانوس آرام کمترین میزان سلنیوم را دارند. مردم این مناطق به طور طبیعی روزانه حدود 60 تا 90 میکروگرم سلنیوم از رژیم خود دریافت می کنند. با وجود اینکه این مقدار سلنیوم کافی است، اما از متوسط ​​مصرف روزانه در آمریکا ( 125 میکروگرم) کمتر است. سلنیوم برای درمان بیماری کم کاری تیروئید (تیروئیدیت خود ایمنی ) ناشی از کمبود سلنیم و فشار خون بالا در دوران بارداری مصرف می شود. این ماده معدنی همچنین برای بیماری های قلب و عروق خونی از جمله سکته مغزی، عوارض ناشی از داروهای استاتین و سطح غیر طبیعی کلسترول و همچنین در بسیاری از موارد دیگر مورد استفاده قرار می گیرد.

نحوه عملکرد

سلنیوم برای عملکرد صحیح فرایندهای بدن ضروری است و به نظر می آید عملکرد آنتی اکسیدان ها را افزایش می دهد.

موارد استفاده و اثربخشی

تحقیقات نشان می دهد که مصرف سلنیوم می تواند در موارد زیر مؤثر باشد:

  • کمبود سلنیوم. مصرف سلنیوم بصورت خوراکی برای جلوگیری از کمبود سلنیوم موثر است.
  • تیروئیدیت خود ایمنی (بیماری ای که باعث کم کاری تیروئید می شود). مصرف روزانه 200 میکروگرم سلنیوم همراه با هورمون تیروئید ممکن است آنتی بادی هایی که در ایجاد این شرایط نقش دارند را کاهش دهد. همچنین ممکن است سلنیوم به بهبود خلق و خو، احساس عمومی خوب و کیفیت زندگی در افراد مبتلا به این بیماری کمک کند. مصرف کمتر از 200 میکروگرم سلنیوم در روز ممکن است چندان موثر نباشد و ممکن است برای افرادی که بیماری شدید تری دارند مفید تر باشد.
  • بیماری کاشین-بک (اختلالاتی که روی استخوانها و مفاصل در افرادی که کمبود سلنیوم دارند تأثیر می گذارد). افزودن نمک غنی شده با سلنیوم به غذا می تواند از بیماری کاشین-بک در کودکان جلوگیری کند. به نظر نمی رسد سلنیوم درد یا حرکت مفصلی را در کودکان مبتلا به بیماری کاشین-بک بهبود بخشد.
  • پره اکلامپسی (عارضه بارداری که با فشار خون بالا و وجود پروتئین در ادرار مشخص می شود). زنان بارداری که کمبود سلنیوم دارند شانس بیشتری برای ابتلا به پره اکلامپسی دارند. پره اکلامپسی از عوارض جدی بارداری است. زنان بارداری که در طول بارداری به مدت 6 ماه به طور روزانه حدود 60 الی 100 میکروگرم سلنیوم مصرف می کنند، خطر ابتلا به پره اکلامپسی را کاهش می دهند.
  • سرطان پروستات.  برخی تحقیقات نشان داده است که سرطان پروستات در مردانی که میزان سلنیوم بالایی دارند کمتر مشاهده می شود. اما بیشتر مطالعات علمی نشان می دهد که سلنیوم احتمال ابتلا به سرطان پروستات را کاهش نمی دهد.
  • مسمومیت با آرسنیک. به نظر می رسد مصرف مخمر غنی شده با سلنیوم آرسنیک بدن را در افراد چینی که در معرض سطوح بالای آرسنیک در محیط هستند جذب می کند.
  • دیسپلازی دهانه رحم (سلول های غیرطبیعی در سطح دهانه رحم). تحقیقات اخیر  نشان می دهد که مصرف روزانه 200 میکروگرم سلنیوم ممکن است باعث کاهش میزان سلولهای غیرطبیعی دهانه رحم در زنان مبتلا به نوع خاصی از دیسپلازی دهانه رحم به نام نئوپلازی داخل اپیتلیال دهانه رحم یا CIN شود.
  • کاردیومیوپاتی متسع (قلب ضعیف و بزرگ شده). تحقیقات اولیه نشان داده است که مصرف سلنیوم در افراد مبتلا به نوع خاصی از کاردیومیوپاتی گسترش یافته به نام بیماری کشان خطر مرگ قلبی را کاهش می دهد.
  • سرطان کبد. تحقیقات اخیر در چین نشان می دهد که مصرف سلنیوم به مدت 2-5 سال می تواند از بروز سرطان کبد بکاهد.
  • مسمومیت با جیوه. مصرف مخمر غنی شده با سلنیوم میزان جیوه بدن را در افراد چینی که در معرض مقادیر بالای جیوه در محیط بودند، کاهش داد.
  • آرتروز. به نظر می رسد سطح کم سلنیوم با افزایش خطر ابتلا به آرتروز مرتبط باشد. با این حال ، مشخص نیست که آیا مکمل های سلنیوم می توانند از آرتروز جلوگیری کنند یا خیر .
  • سندرم تخمدان پلی کیستیک یا PCOS (یک اختلال هورمونی که باعث بزرگ شدن تخمدان همراه با کیست می شود). مصرف مکمل سلنیوم به همراه مکمل پروبیوتیک میزان افسردگی، اضطراب و استرس را تا حدودی در زنان مبتلا به PCOS بهبود می بخشد.
  • ورم لنفاوی (تورم در بازوها یا پاها در اثر آسیب به سیستم لنفاوی). شواهد اخیر نشان می دهد که مصرف مکمل های سلنیوم به مدت 15 هفته ممکن است از عفونت های پوستی باکتریایی در زنان مبتلا به تورم در بازوها و پاها، پس از جراحی سرطان پستان جلوگیری کند.
  • فشار خون بالا در دوران بارداری. تحقیقات اخیر نشان می دهد که مصرف روزانه 100 میکروگرم مایع سلنیوم به مدت 6-8 هفته در دوران بارداری می تواند از بروز فشار خون بالا بکاهد.
  • اسهال ناشی از پرتودرمانی. مصرف 500 میکروگرم سلنیوم در روزهای پرتودرمانی و 300 میکروگرم در روزهای دیگر، اسهال را حدود 54 درصد کاهش می دهد.
  • سرطان تیروئید. مصرف مکمل های سلنیوم خطر ابتلا به سرطان تیروئید را کاهش می دهد .
  • تست پاپ اسمیر غیرطبیعی.
  • بیماری کبد در افرادی که الکل می نوشند.
  • تصلب شرایین.
  • آنفولانزا (آنفلوانزا).
  • سوختگی.
  • آب مروارید.
  • آسیب کلیه به علت داروهای سرطانی.
  • سندرم خستگی مزمن (CFS).
  • اسکار کبد (سیروز).
  • موی خاکستری.
  • جراحی برای بهبود جریان خون در قلب (جراحی CABG).
  • تب یونجه.
  • کاهش شنوایی ناشی از داروی سیس پلاتین.
  • نارسایی قلبی.
  • نوعی بیماری التهابی روده (کولیت اولسراتیو)
  • دژنراسیون ماکولا (بیماری چشم)
  • ناباروری در مردان
  • اختلالات خلقی
  • جلوگیری از سقط جنین
  • سرطان معده
  • سمیت ناشی از داروهای سرطانی.

به منظور ارزیابی میزان اثربخشی سلنیوم در موارد فوق شواهد بیشتری مورد نیاز است.

عوارض جانبی و ایمنی

  • مصرف خوراکی: مصرف روزانه سلنیوم برای اکثر افراد در مقدار کمتر از 400 میکروگرم بی خطر است. با این حال، مصرف سلنیوم به صورت خوراکی در دوزهای بالا یا به مدت طولانی، ممکن است خطر داشته باشد. مصرف دوزهای بالاتر از 400 میکروگرم می تواند سمیت سلنیوم را افزایش دهد. مصرف دوزهای کمتر برای مدت طولانی، مانند دوزهایی که از مقدار توصیه شده رژیم غذایی (RDA) بیشتر است، می تواند خطر ابتلا به دیابت را افزایش دهد. سلنیوم می تواند باعث حساسیت عضلانی، لرزش، سبکی سر، برافروختگی صورت، لخته شدن خون، مشکلات کبدی و کلیوی و سایر عوارض شود. دوزهای زیاد سلنیوم می تواند عوارض جانبی قابل توجهی از جمله حالت تهوع، استفراغ، تغییراتی در ناخن، از دست دادن انرژی و تحریک پذیری ایجاد کند. مسمومیت ناشی از مصرف طولانی مدت سلنیوم مانند مسمومیت با آرسنیک است، با علائمی از جمله ریزش مو، رگه های افقی سفید روی ناخن، التهاب ناخن، خستگی، تحریک پذیری، حالت تهوع، استفراغ و طعم فلزی.

موارد احتیاط و هشدارهای ویژه

  • بارداری و شیردهی: مصرف سلنیوم برای خانم های باردار یا شیرده، کم تر از مقدار توصیه شده (400 میکروگرم) در روز، بی خطر است اما مقادیر بیشتر خطرناک هستند، زیرا ممکن است باعث مسمومیت و در زنان مبتلا به HIV باعث افزایش ویروس در شیر مادر شود .
  • کودکان: مصرف مقادیر توصیه شده زیر، برای کودکان بی خطر است. حداکثر میزان توصیه شده براساس سن:

 45 میکروگرم در روز  برای نوزادان تا سن 6 ماهگی

60 میکروگرم در روز برای نوزادان 7 تا 12 ماهه

90 میکروگرم در روز برای کودکان 1 تا 3 سال

150میکروگرم در روز برای کودکان 4 تا 8 سال

280 میکروگرم در روز برای کودکان 9 تا 13 سال

400 میکروگرم در روز برای افراد 14 سال به بالا

  • بیماری های خود ایمنی: سلنیوم ممکن است سیستم ایمنی بدن را تحریک کند. سلنیوم ممکن است با تحریک بیماری، بیماری خود ایمنی را بدتر کند. افراد مبتلا به بیماری های خود ایمنی مانند مالتیپل اسکلروزیس، لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE)، آرتریت روماتوئید (RA) و سایر افراد باید از مصرف مکمل های سلنیوم خودداری کنند.
  • همودیالیز: سطح سلنیوم در خون در افرادی که تحت همودیالیز قرار می گیرند کم است. استفاده از محلول دیالیز با سلنیوم ممکن است سطح سلنیوم را افزایش دهد، اما مکمل سلنیوم ممکن است برای برخی افراد لازم باشد.
  • تیروئید کم کار: مصرف سلنیوم می تواند کم کاری تیروئید را به ویژه در افرادی که کمبود ید دارند، بدتر کند. در این حالت باید ید را به همراه سلنیوم مصرف کنید. با پزشک خود مشورت کنید.
  • مشکلات باروری در مردان: سلنیوم ممکن است توانایی حرکت اسپرم را کاهش دهد، که می تواند باروری را کاهش دهد.
  • سرطان پوست: استفاده طولانی مدت از مکمل های سلنیوم ممکن است خطر سرطان پوست را  افزایش دهد، اما این موضوع بحث برانگیز است. تا زمانی که اطلاعات بیشتری در این مورد شناخته نشده، از مصرف طولانی مدت مکمل های سلنیوم خودداری کنید به خصوص اگر قبلاً سرطان پوست داشته اید.
  • جراحی: سلنیوم ممکن است خطر خونریزی در حین و بعد از جراحی را افزایش دهد. حداقل 2 هفته قبل از جراحی برنامه ریزی شده مصرف سلنیوم را متوقف کنید.

تداخل دارویی

تداخل دارویی زیاد

در ترکیب با این موارد مصرف نکنید:

  • داروهای ضد انعقاد و ضد پلاکت. سلنیوم ممکن است لخته شدن خون را کند کند. مصرف سلنیوم همراه با داروهایی که کارکرد مشابه دارد ممکن است احتمال کبودی و خونریزی را افزایش دهد. برخی از داروها که لخته شدن خون را کند می کنند شامل آسپیرین، کلوپیدوگرل (پلاویکس)، دالتپارین (فراگمین)، انوکساپارین (لوونوکس)، هپارین، تیکلوپیدین (تیکلید)، وارفارین (کومادین) و سایر موارد است.
  • داروهایی که برای کاهش کلسترول (استاتین ها) استفاده می شود. مصرف سلنیوم، بتاکاروتن، ویتامین C و ویتامین E ممکن است باعث کاهش اثر بخشی برخی از داروها برای کاهش کلسترول شود. مشخص نیست که سلنیوم به تنهایی باعث کاهش اثر بخشی برخی از داروها برای کاهش کلسترول می شود یا خیر. برخی از داروهایی که برای کاهش کلسترول استفاده می شود شامل آتورواستاتین (لیپیتور)، فلوواستاتین (لسکول)، لوواستاتین (مواکور) و پراواستاتین (پراواچول) است.
  • نیاسین. مصرف سلنیوم همراه با ویتامین E ، ویتامین C و بتاکاروتن ممکن است برخی از اثرات مفید نیاسین را کاهش دهد. نیاسین می تواند کلسترول خوب را افزایش دهد. مصرف سلنیوم همراه با ویتامین های دیگر می تواند عملکرد نیاسین را کاهش دهد.
  • داروهای آرامبخش (باربیتورات). بدن برای از بین بردن داروها، داروها را تجزیه می کند. سلنیوم ممکن است سرعت بدن در تجزیه داروهای آرامبخش (باربیتورات) را کاهش دهد. مصرف سلنیوم با این داروها ممکن است اثرات و عوارض جانبی این داروها را افزایش دهد.
  • وارفارین (کومادین). سلنیوم ممکن است خون را رقیق کند و اثرات وارفارین را در بدن افزایش دهد. مصرف سلنیوم همراه با وارفارین ممکن است احتمال کبودی و خونریزی را افزایش دهد.

تداخل دارویی جزئی

در ترکیب با این موارد مصرف نکنید:

  • قرص های ضد بارداری. برخی تحقیقات نشان می دهد که در زنانی که از قرص های ضدبارداری استفاده می کنند میزان سلنیوم خون شان زیاد می شود ، اما تحقیقات دیگر هیچ تغییری در میزان سلنیوم خون را نشان نمی دهد. اطلاعات کافی برای دانستن اینکه آیا تداخل مهمی بین قرص های ضد بارداری و سلنیوم وجود دارد یا خیر، در دست نیست. برخی از قرص های ضدبارداری شامل اتینیل استرادیول و لوونورژسترل (تری فازیل)، اتینیل استرادیول و نورآیندرون و سایر موارد است.
  • نمکهای طلا. نمک های طلا به سلنیوم متصل می شوند و سلنیوم را در قسمت هایی از بدن کاهش می دهند. این ممکن است فعالیت طبیعی سلنیوم را کاهش دهد و علائم کمبود سلنیوم را در پی داشته باشد. نمک های طلا شامل اوروتیو گلوکز(سولگانال)، تیومالات سدیم طلا (اورولات) و اورانوفین (ریدورا) است.

مقدار مصرف مجاز

دوزهای زیر در تحقیقات علمی مورد مطالعه قرار گرفته است:

بزرگسالان

مصرف به صورت خوراکی:

  • مصرف عمومی: میزان توصیه شده رژیم غذایی (RDA) سلنیوم عبارتند از :

 55 میکروگرم برای مردان و زنان

 60 میکروگرم برای زنان باردار

70 میکروگرم برای زنان شیرده

در حال حاضر، ممکن است در مکمل ها دوز هایی بیشتر از حد مجاز مصرف شود .

  • بیماری که باعث تیروئید کم کار (تیروئیدیت خود ایمنی) می شود: روزانه 80 تا 200 میکروگرم.
  • عارضه بارداری که با فشار خون بالا و پروتئین در ادرار مشخص می شود (پره اکلامپسی): روزانه 60 تا 100  میکروگرم برای 6 ماه در دوران بارداری.

کودکان

مصرف به صورت خوراکی:

  • مصرف عمومی: میزان توصیه شده در رژیم غذایی (RDA) سلنیوم عبارتند از:

15 میکروگرم برای افراد 0-6 ماهه

20 میکروگرم روزانه برای افراد 6-12 ماهه

20 میکروگرم برای افراد 1-3 ساله

30 میکروگرم برای افراد 4-8 ساله

40 میکروگرم برای افراد 9 تا 13 ساله

55 میکروگرم برای افراد 14 تا 18 ساله

مصرف روزانه کافی برای نوزادان تا شش ماهگی ممکن است 2/1 میکروگرم در کیلوگرم  و برای نوزادان در 7تا12 ماه ، ممکن است 2/2 میکروگرم در کیلوگرم باشد.

حداکثر دوز روزانه:

45 میکروگرم برای افراد 0-6 ماهه

60 میکروگرم برای افراد 7-12 ماهه

90 میکروگرم برای افراد 1-3 ساله

150 میکروگرم برای افراد 4-8 ساله

280 میکروگرم برای افراد 9 تا 13 ساله.

با قوانین سین سا موافقم.
ثبت