التهاب ملتحمه (چشم صورتی-کونژنکتیویت) Conjunctivitis

نگاه کلی

 بیماری چشم صورتی، التهاب یا عفونت غشای شفافی است که زیر پلک چشم و داخل سفیدی کره چشم را در بر گرفته است.زمانیکه رگ های خونی کوچک پرده ملتحمه چشم، ملتهب بشوند، بیشتر قابل مشاهده خواهند بود و این امر موجب می شود تا سفیدی چشم به رنگ قرمز یا صورتی دیده شود.

بیماری چشم‌صورتی ناشی از عفونت های ویروسی و باکتریایی، واکنش های آلرژیک، یا عدم باز شدن کامل مجاری اشکی(در نوزادان) است.

اگرچه چشم صورتی رنج آور است اما به ندرت می تواند بر بینایی تاثیر بگذارد.درمان ها به راحتی می توانند به چشم صورتی کمک کنند.به دلیل اینکه این بیماری مسری است، تشخیص و درمان زودهنگام آن از شیوع بیشتر آن جلوگیری خواهد کرد.

علائم

رایج ترین علائم بیماری چشم صورتی عبارتند از:

  • قرمزی یک یا هر دو چشم
  • خارش در یک یا هر دو چشم
  • احساس وجود شن در یک یا هر دو چشم

  • لایه ای از ترشحاتی که بر روی یک یا هر دو چشم در طول شب ایجاد می شود و مانع از باز شدن چشم ها در صبح می شود‌.
  • ریختن اشک

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

بیماری های چشمی جدی وجود دارند که منجر به ایجاد قرمزی چشم می شوند.این بیماری ها می توانند باعث چشم درد، احساس اینکه چیزی در چشم قرار دارد(جسم خارجی)، تاری دید و حساسیت نسبت به نور شوند.در صورت تجربه هر یک از این علائم، به دنبال مراقبت های فوری باشید.

افرادی که از لنزهای طبی استفاده می کنند، به محض پدیدار شدن علائم بیماری چشم صورتی باید استفاده از آنها را متوقف کنند.اگر علائمتان طی ۱۲ تا ۲۴ ساعت شروع به بهبودی نکردند، یک قرار ملاقات با چشم پزشک خود ترتیب دهید تا اطمینان حاصل کنید که به عفونت های چشمی مرتبط با استفاده از لنزهای طبی، مبتلا نشده اید.

علل بیماری

علل بیماری چشم‌ صورتی عبارتند از:

  • ویروس
  • باکتری
  • آلرژی
  • ترشحات شیمیایی داخل چشم
  • جسم خارجی داخل چشم
  • انسداد مجاری اشکی در نوزادان

ورم ملتحمه باکتریایی و ویروسی

رایج ترین دلیل ایجاد بیماری چشم صورتی، معمولاً  آدنو ویروس ها هستند اما ویروس های ساده هرپس، ویروس های آبله مرغان و انواع متنوعی از ویروس های دیگر مانند ویروس هایی که باعث ایجاد بیماری کرونا سال ۲۰۱۹ شده اند(کوید ۱۹)  نیز می توانند باعث ایجاد این بیماری شوند.

هر دو ورم ملتحمه باکتریایی و ویروسی می توانند همراه با سرما خوردگی و همچنین علائم عفونت های تنفسی(مانند گلو درد) رخ دهند.استفاده از لنزهای طبی که کاملاً تمیز نشده اند و یا برای خود فرد مصرف کننده نیستند، می توانند منجر به ورم ملتحمه باکتریایی شوند.

هر دو نوع ورم ملتحمه چشم، بسیار مسری هستند و از طریق تماس مستقیم یا غیر مستقیم مایع تخلیه شده از چشم فرد مبتلا، منتقل می شوند و یکی از چشم ها یا هر دو آنها می توانند تحت تاثیر قرار بگیرند.

ورم ملتحمه آلرژیکی

ورم ملتحمه آلرژیکی بر روی هر دو چشم اثر می گذارد و پاسخی به ماده ایجاد کننده آلرژی مانند گرده گیاهان است.بدن در پاسخ به یک ماده آلرژی زا یک آنتی بادی بنام ایمونوگلوبین ای تولید می کند.این آنتی بادی سلول های خاصی را که ماست سل ها نامیده می شوند و در لایه مخاطی چشم ها و مجاری هوایی، مواد التهابی مانند هیستامین ها را ترشح می کنند، را تحریک می کنند.هیستامین های مترشحه توسط بدن علائم و نشانه های آلرژی مانند قرمز یا صورتی شدن چشم را ایجاد می کنند.

در صورتیکه مبتلا به ورم ملتحمه آلرژیکی شده اید علائمی مانند خارش شدید چشم، ریزش اشک و التهاب چشم ها _و همچنین سرفه و ترشحات آبکی بینی را تجربه خواهید کرد.بیشتر انواع ورم ملتحمه های آلرژیکی با قطره های چشمی آلرژی، کنترل خواهند شد.

ورم ملتحمه ناشی از حساسیت

حساسیت ناشی از ورود مواد شیمیایی یا اجسام خارجی در چشم ها می تواند منجر به ایجاد ورم ملتحمه شود.گاهی اوقات شست و شو تمیز کردن چشم برای در آوردن ماده خارجی که وارد چشم شده است، باعث قرمزی و حساسیت آن می شود.علائم و نشانه ها که شامل آبریزش چشم و ترشحات موکوسی است، معمولاً بصورت خود به خود و در طول یک روز، برطرف می شوند.

در صورتی که شست و شوی اولیه علائم را برطرف نکرد و با اگر ماده شیمیایی وارد شده به چشم، ماده سوزنده ای مانند مواد قلیایی است، هر چه سریع تر به پزشک خود یا متخصص چشم مراجعه نمایید.ورود مواد شیمیایی به داخل چشم منجر به آسیب دائمی آن می شود.وجود علائم مزمن نشان دهنده این است که مواد خارجی هنوز درون چشم ها باقی مانده اند و یا احتمالاً خراشی در قرنیه یا صلبیه چشم ایجاد شده است‌.

عوامل خطرساز(ریسک فاکتورها)

عوامل خطرساز برای بیماری چشم صورتی عبارتند از:

  • قرار گرفتن در معرض ماده ای که نسبت به آن حساسیت دارید(ورم ملتحمه آلرژیکی)
  • قرار گرفتن در کنار فرد مبتلا به ورم ملتحمه باکتریایی یا ویروسی
  • استفاده از لنزهای تماسی، مخصوصاً در طولانی مدت

عوارض بیماری

در بزرگسالان و کودکان، چشم صورتی منجر به التهاب قرنیه موثر بر بینایی، می شود.

ارزیابی سریع و معالجه درد چشم توسط پزشک، احساس اینکه چیزی در چشمتان گیر کرده است(یک جسم خارجی)، تاری دید یا حساسیت نسبت به نور، می توانند خطر ناشی از عوارض جانبی را کاهش دهند.

پیشگیری از بروز بیماری

پیشگیری از شیوع بیماری چشم صورتی

اقدامات بهداشتی زیر را برای کنترل شیوع بیماری چشم صورتی انجام دهید:

  • از لمس چشم هایتان با دست، خودداری کنید
  • اغلب اوقات دست هایتان را بشویید
  • بصورت روزانه از حوله ها و لیف های مخصوص صورت تمیز، استفاده کنید.
  • لیف های مخصوص صورت و حوله خود را با کسی به اشتراک نگذارید
  • رویه بالشت خود را مکرراً عوض کنید
  • لوازم آرایشی مخصوص چشم مانند ریمیل را دور بیندازید
  • وسایل آرایشی مخصوص چشم و یا وسایل شخصی مراقبت از چشم خود را با دیگران به اشتراک نگذارید
  • به یاد داشته باشید که چشم صورتی بیشتر از سرماخوردگی، واگیردار نیست.در صورتیکه قادر به گرفتن مرخصی نیستید، می توانید به محل کار، مدرسه یا مراکز مراقبت از کودکان برگردید.فقط در رعایت نکات بهداشتی، هوشیار باشید.

پیشگیری از بروز بیماری چشم صورتی در نوزادان

چشم نوزادان نسبت به باکتری هایی که به شکل نرمال در دهانه رحم مادر وجود دارند، حساس است.این باکتری ها هیچگونه علائمی در مادر ایجاد نمی کنند اما به ندرت می توانند باعث ایجاد یک نوع جدی از ورم ملتحمه چشم که ورم ملتحمه چشم نوزادان نام دارد، بشود.این عارضه نیاز به درمان بدون تاخیر برای حفظ بینایی دارد.به دلیل وجود این بیماری، مدت کوتاهی پس از به دنیا آمدن نوزاد، پمادی را بر روی هر ۲ چشم او می مالند.این پماد از ایجاد عفونت های چشمی، پیشگیری خواهد کرد.

تشخیص

در بیشتر موارد پزشک با پرسیدن سوالاتی در مورد علائم و سوابق پزشکی اخیر فرد بیمار، بیماری چشم صورتی را تشخیص می دهد بنابراین مکن است به معاینه حضوری نیازی نباشد.

به ندرت ممکن است که پزشک، نمونه ای از مایع تخلیه شده از چشم را برای بررسی های بیشتر به آزمایشگاه ببرد(کشت میکروب).اگر علائم شدید باشند و یا پزشک تشخیص دهد که یک علت خطرناک مانند گیر کردن یک جسم خارجی در چشم ها و یا یک عفونت مقاربتی باعث ایجاد بیماری چشم صورتی شده است، انجام آزمایش کشت میکروب ضروری است.

درمان

درمان چشم صورتی معمولاً بر روی کاهش علائم، تمرکز دارد.پزشک ممکن است روش هایی مانند استفاده از اشک مصنوعی، تمیز کردن پلک با یک دستمال خیس، و قرار دادن کمپرکس های گرم و سرد بر روی چشم ها چندین مرتبه در روز را توصیه کند.

در صورتی که از لنزهای طبی استفاده می کنید، تا زمانیکه فرایند درمانتان کامل نشده است می بایست از استفاده از آنها، اجتناب کنید.در صورتیکه لنزهای مصرفی تان یک بار مصرف بوده اند، پزشک توصیه می کند که آنها را دور بیندازید.

پیش از استفاده از لنزهای سخت، آنها را یک شب ضد عفونی کنید.در مورد کنار گذاشتن لوازم جانبی لنزی که پیش از بیماری و یا در طول بیماری از آنها استفاده کرده اید، از پزشک خود سوال کنید.همچنین از وسایل آرایش چشمی که پیش از بیماری از آنها استفاده می کردید، استفاده کنید.

در بیشتر موارد نیازی به استفاده از قطره های آنتی بیوتیکی نیست زیرا ورم ملتحمه چشم یک عفونت وبروسی است و آنتی بیوتیک ها بر آن تاثیری نخواهند گذاشت و حتی ممکن است که به دلیل کاهش اثربخشی همان آنتی بیوتیک ها و یا ایجاد تداخلات دارویی، مضر نیز واقع شوند.در عوض، ویروس به زمان نیاز دارد تا روند رشد خود را تا ۲ الی ۳ هفته ادامه دهد.

ورم ملتحمه ویروسی معمولاً از یک چشم شروع می شود و چند روز بعد، چشم دیگر را نیز درگیر می کند.علائم و نشانه ها نیز به تدریج و به طورخود به خودی از بین خواهند رفت.

در صورتیکه پزشک تشخیص دهد که دلیل ایجاد ورم ملتحمه ویروسی وجود ویروس ساده هرپس است، ممکن است که داروهای ضد ویروسی را تجویز کند.

درمان ورم ملتحمه آلرژیک

اگر مبتلا به ورم ملتحمه آلرژیکی باشید، پزشک یکی از انواع قطره های چشمی افراد مبتلا به آلرژی را تجویز خواهد کرد.این داروها شامل داروهای کنترل کننده واکنش های آلرژیکی، مانند آنتی هیستامین ها و ماست سل های تثبیت کننده، یا داروهایی که به کنترل التهاب کمک می کنند، مانند داروهای ضد احتقان، استروئیدها و قطره های ضد التهابی هستند.

قطره های چشمی بدون نسخه حاوی آنتی هیستامین ها و داروهای ضد التهابی نیز می توانند موثر واقع شوند.در صورتیکه نمی دانید که از چه دارویی استفاده کنید، با پزشکتان مشورت کنید.

با اجتناب از انجام هر امری که موجب پیش آمدن آلرژی می شود، می توانید شدت علائم ورم ملتحمه آلرژیکی را کاهش دهید.

سبک زندگی و درمان های خانگی

برای سازگاری پیدا کردن با علائم و نشانه های بیماری چشم صورتی تا زمانیکه از بین بروند، اقدامات زیر را انجام دهید:

قرار دادن کمپرس بر روی چشم ها.برای درست کردن کمپرس، یک پارچه بدون پرز را در آب خیس کنید سپس آن را بیرون بیاورید و بر روی پلک های بسته خود قرار دهید.عموماً کمپرس آب سرد بسیار آرامبخش و تسکین دهنده است اما در صورتیکه کمپرس آب گرم حس بهتری به شما می دهد، می توانید از آن استفاده کنید.اگر بیماری چشم صورتی تنها یکی از چشم هایتان را درگیر کرده است، با یک پارچه مشترک هر دو چشمتان را لمس نکنید زیرا انجام این کار باعث انتقال بیماری از چشم بیمار به چشم سالم می شود.

مصرف قطره های چشمی.قطره های چشمی بدون نسخه که اشک مصنوعی نام دارند، موجب کاهش علائم می شوند.برخی از قطره های چشمی حاوی آنتی هیستامین یا سایر داروهایی که برای افراد مبتلا به ورم ملتحمه آلرژیک مفید واقع می شوند، هستند.

عدم استفاده از لنزهای طبی.در صورتیکه از لنزهای طبی استفاده می کنید، می بایست تا زمانیکه وضعیت چشم هایتان بهتر نشده است، از استفاده از آنها، خودداری نمایید.این که چه مدت باید از استفاده از لنز اجتناب کنید، به دلیل ایجاد ورم ملتحمه بستگی خواهد داشت.از پزشکتان بپرسید که آیا باید لنزهای یکبار مصرف و همچنین محلول شست و شو و جای لنز را دور بیندازید یا خیر و اگر لنزهایتان یکبار مصرف نیستند، پیش از هربار استفاده مجدد، آنها را کاملاً تمیز کنید.

آمادگی برای ملاقات با پزشک

اگر متوجه هرگونه علائم و نشانه های نگران کننده مربوط به چشم خود شده اید، به پزشکتان مراجعه کنید.در صورت تشدید یا تداوم علائم و نشانه هایتان علیرغم اینکه تحت درمان قرار دارید، ممکن است که پزشک، شما را به یک چشم پزشک ارجاع دهد.

به دلیل محدود بودن زمان ملاقات ، بهتر است که خودتان را از پیش برای آن آماده کرده باشید.در ادامه اطلاعاتی آورده شده است که به آمادگی برای ملاقات با پزشک کمک می کند.

آنچه می توانید انجام دهید

از هرگونه محدودیت های پیش از ملاقات آگاه باشید.در هنگام گرفتن وقت از پزشکتان، سوال کنید که آیا باید محدودیتی را مانند عدم استفاده از لنزهای تماسی و قطره های چشمی، پیش از مراجعه به پزشک رعایت کنید یا خیر.

تمامی علائمتان را یادداشت نمایید.که شامل هرگونه علائم حتی آنهایی که به دلیل مراجعه تان به پزشک نامربوط نیز هستند، می شود.

لیستی از تمامی داروها،مکمل ها و ویتامین های مصرفی تان، تهیه کنید.

سوالاتی که می خواهید از پزشکتان بپرسید را یادداشت کنید.

 زمان ملاقات شما با پزشک محدود است بنابراین نوشتن سوالاتتان می تواند کمک کند تا از زمان ملاقات با پزشک خود، بیشترین استفاده را ببرید.سوالاتتان را به ترتیب از مهم ترین آنها تا کم اهمیت ترینشان یادداشت کنید.برای بیماری چشم صورتی اساسی ترین سوالاتی که باید از پزشک پرسیده شود عبارتند از:

محتمل ترین دلیل ایجاد بیماری من چیست؟

دادن چه نوع آزمایش هایی ضروری است؟

چه نوع درمان هایی رایج هستند؟

پس از شروع درمان، تا چه زمانی این بیماری مسری تست؟

آیا داروهای جایگزینی برای داروهایی که تجویز کرده اید، وجود دارد؟

آیا بروشوری دارید که بتوانم همراه با خود ببرم؟چه وبسایتی را توصیه می کنید؟

آیا من یه ویزیت مجدد نیاز خوام داشت؟

علاوه بر سوالات بالا در صورت داشتن هر سوال دیگری مردد نباشید و آن را از پزشکتان بپرسید.

از پزشک چه انتظاری می رود

پزشکتان سوالاتی از شما خواهد پرسید بنابراین بهتر است برای پاسخ دادن به آنها، آماده باشید. برخی از این سوالات عبارتند از:

از چه زمانی علائمتان شروع شدند؟

علائمتان مزمن هستند یا مقطعی؟

شدت علائمتان در چه حد است؟

آیا عاملی وجود دارد که علائمتان را بهبود ببخشد؟

آیا عاملی وجود دارد که علائمتان را تشدید کند؟

علائمتان بر یکی از چشم هایتان اثر گذاشتند یا هر دو آنها؟

آیا از لنزهای طبی استفاده می کنید؟

چگونه لنزهایتان را تمیز می کنید؟

هر چند وقت یکبار محفظه لنز خود را تعویض می کنید؟

آیا اخیراً با مبتلایان به بیماری چشم صورتی، آنفولانزا و سرماخوردگی، تماس نزدیک داشته اید؟

آنچه می توانید در این مدت انجام دهید

تا زمانیکه به پزشکتان مراجعه نکرده اید، استفاده از لنزهای تماسی را متوقف کنید.

دست هایتان را بصورت مکرر بشویید تا از انتقال بیماری به دیگران جلوگیری شود.

همچنین هیچ گاه حوله خود را با دیگران به اشتراک نگذارید.