سرخجه (سرخک آلمانی) Rubella (German Measles)

نگاه کلی

سرخچه یک عفونت ویروسی مسری است که بیشتر اوقات بصورت بثورات پوستی قرمز رنگ، مشخص می شود.این بیماری به نام های سرخک آلمانی و سرخک سه روزه نیز شناخته می شود.در بیشتر افراد این عفونت علائم خفیفی دارد یا اصلاً هیچ گونه علامتی ندارد.اما اگر مادران باردار در دوران بارداری شان مبتلا به این عفونت شوند، مشکلات بسیار خطرناکی جنین شان را تهدید خواهد کرد.

بیماری سرخچه با بیماری سرخک یکسان نیست اما در برخی از علائمشان مانند بثورات پوستی قرمز رنگ با یکدیگر اشتراک دارند.ویروس عامل سرخچه با ویروس عامل سرخک، متفاوت است.البته بیماری سرخچه به اندازه بیماری سرخک عفونی و شدید نیست.

تزریق واکسن سرخک-اوریون-سرخچه برای پیشگیری از بیماری سرخچه بسیار موثر واقع خواهد شد.

در بسیاری از کشورها بیماری سرخچه یا بسیار نادر است یا اصلاً وجود ندارد البته به دلیل اینکه در تمامی کشورها واکسیناسیون سرخچه انجام نشده است، هنوز هم تعدادی از مادران باردار به این بیماری مبتلا می شوند و جنین شان در معرض خطر های زیادی قرار خواهد گرفت.

علائم

به سختی می توان متوجه علائم و نشانه های بیماری سرخچه مخصوصاً در کودکان شد.علائم و نشانه ها بین ۲ الی ۳ هفته پس از قرار گیری در معرض ویروس، ظاهر خواهند شد و معمولاً بین ۱ الی ۵ روز طول می کشند.این علائم عبارتند از:

تب خفیف ۱۰۲ درجه فارنهایت(۳۸.۹ درجه سانتیگراد) یا کمتر

سردرد

گرفتگی و آبریزش بینی

چشم های ملتهب و قرمز

بزرگ و حساس شدن گره های لنفاوی در قاعده جمجمه، پشت گردن و اطراف گوش ها

عارضه پوستی صورتی رنگی که از صورت شروع می شوند و پیش از ناپدید شدن در صورت، به سرعت به تنه و دست ها و پاها نیز سرایت می کنند.

درد مفاصل به خصوص در زنان جوان

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

اگر فکر می کنید که خودتان یا فرزندتان در معرض ویروس عامل سرخچه قرار گرفته اید یا متوجه یکی از علائم بالا در خود شده اید، با پزشکتان تماس بگیرید.

اگر قصد باردار شدن دارید، با بررسی کردن برنامه واکسیناسیونتان  مطمئن شوید که واکسن سرخک-اوریون-سرخچه را از قبل تزریق کرده اید.

 اگرزن بارداری در دوران بارداری مخصوصاً در سه ماه اول مبتلا به بیماری سرخچه شود، جنین او با خطر مرگ یا نقص های جدی، رو به رو خواهد شد.همچنین ابتلا مادر به سرخچه در طول بارداری یکی از رایج ترین علل ابتلا نوزادان به ناشنوایی مادر زادی است.بهترین روش این است که پیش از بارداری، در برابر ویروس سرخچه از خود محافظت کنید.

در صورت بارداری، احتمالاً آزمایش های غربالگری مختلفی را برای ایمنی در برابر ویروس سرخچه، انجام خواهید داد.اما اگر هرگز واکسیناسیون سرخچه را انجام نداده اید و فکر می کنید که ممکن است که در معرض خطر ابتلا به سرخچه قرار گرفته باشید، فوراً به پزشکتان مراجعه کنید.آزمایش خون می تواند مشخص کند که در حال حاضر در برابر این ویروس مصونیت دارید یا خیر.

علل بیماری

بیماری سرخچه توسط ویروسی که  از شخصی به شخص دیگر هنگام سرفه یا عطسه، یا تماس مستقیم با ترشحات تنفسی فرد بیمار مانند موکوس منتقل می شود، ایجاد می شود.همچنین این ویروس می تواند از  طریق جریان خون، از مادر به جنین نیز منتقل شود.

فردی که به ویروس عامل سرخچه آلوده شده باشد، در محدوده زمانی یک تا دو هفته پیش از شروع بثورات پوستی و یک تا دو هفته پس از بین رفتن آنها، می تواند بیماری را انتقال دهد.در نتیجه شخص مبتلا پیش از اینکه دیگران متوجه بیماری اش بشوند، می تواند بیماری را به آنها انتقال دهد.

در بسیاری از کشورها بیماری سرخچه به دلیل اینکه اغلب کودکان واکسن آن را در مراحل اولیه زندگی دریافت می کنند، بسیار نادر است اما همچنان این ویروس در برخی از کشورهای دنیا فعال است.اگر قصد سفر به خارج از کشور را دارید، حتماً به این موضوع توجه کنید مخصوصاً اگر باردار هستید.

عوارض بیماری

سرخچه یک عفونت خفیف است و اگر فردی فقط یک بار به آن مبتلا شود، معمولاً نسبت به آن مصونیت دائمی پیدا خواهد کرد.برخی از زنانی که مبتلا به سرخچه بوده اند، تقریباً به مدت ۱ماه بیماری آرتروز را در انگشتان، مچ دست و زانوها  تجربه کرده اند.در برخی موارد سرخچه باعث عفونت گوش و التهاب مغز نیز خواهد شد.

 ابتلا به سرخچه در دوران بارداری، پیامد های خطرناک و حتی کشنده ای برای جنین به دنبال خواهد داشت.بالای ۸۰ درصد از نوزادانی که مادرشان در ۱۲ هفته ابتدایی بارداری مبتلا به بیماری سرخچه شده بود،‌به سندرم سرخچه مادرزادی مبتلا شده اند.این سندرم باعث ایجاد یک یا تعداد بیشتری از مشکلات زیر می شود:

تاخیر رشد

آب مروارید

نا شنوایی

نقص قلبی مادرزادی

نقص در قسمت های دیگر بدن

ناتوانی های ذهنی

خطر مرگ جنین در ۳ ماهه ابتدایی بارداری بیشتر است اما در ماه های دیگر هم خطراتی وجود خواهد داشت.

پیشگیری از بروز بیماری

واکسن سرخچه یک واکسن ترکیبی سرخچه-اوریون-سرخک است.پزشکان توصیه می کنند که این واکسن ابتدا در ۱۲ تا ۱۵ ماهگی و سپس در ۴ تا ۶ سالگی پیش از رفتن به مدرسه، بصورت مجدد تزریق شود.تزریق این واکسن در دختران به دلیل بارداری های احتمالی در آینده، بسیار حائز اهمیت است.

نوزادانی که از زنانی که قبلاً واکسیناسیون سرخچه را تزریق کرده اند متولد شده اند،معمولاً به مدت ۶الی ۸ ماه پس از به دنیا آمدن، در برابر این بیماری مصونیت دارند.اگر کودکی پیش از ۱۲ ماهگی به محافظت در برابر بیماری سرخچه نیاز پیدا کند(برای مثال هنگام رفتن به سفرهای خارجی)می تواند در سن ۶ ماهگی هم این واکسن را دریافت کند.البته کودکانی که زودتر از موعد مقرر این واکسن را دریافت کرده اند، می بایست در سن توصیه شده نیز مجدداً واکسن را تزریق کنند.

نگرانی های گسترده ای در مورد ارتباط احتمالی بین واکسن سرخچه-اوریون-سرخک و اوتیسم وجود دارد‌.با این وجود انجمن اطفال آمریکا و انجمن ملی دارو و مرکز کنترل و پیشگیری بیماری ها به این نتیجه رسیده اند که هیچ ارتباط علمی بین واکسن سرخچه-اوریون-سرخک و اوتیسم وجود ندارد.همچنین جداسازی واکسن ها از نظر علمی هیچ فایده ای ندارد.

همچنین بنابر گفته این سازمان ها اوتیسم در اغلب اوقات در کودکان بین سنین ۱۸ الی ۳۰ ماهگی تقریباً در همان زمانی که اولین واکسن سرخچه-اوریون-سرخک تزریق می شود، قابل شناسایی است.بنابراین این همزمانی نباید با رابطه علت و معلولی اشتباه گرفته شود‌

آیا نیاز به تزریق واکسن سرخک-اوریون-سرخچه دارید؟

نیاز به تزریق واکسن ندارید اگر:

پس از سن ۱۲ ماهگی ، این واکسن دو بار به شما تزریق شده است.

در آزمایش خونتان مشخص شده است که نسبت به سرخک،اوریون و سرخچه مصونیت دارید.

زنانی که پیش از سال ۱۳۳۶ متولد شده اند، در صورتیکه قبلاً واکسن سرخچه را تزریق کرده اند یا آزمایش ایمنی سرخچه شان مثبت بوده است، نیازی به واکسیناسیون مجدد نخواهند داشت.

در صورت نداشتن هیچ یک از معیارهای ذکر شده ویا در صورت داشتن یکی از معیارهای پایین، می بایست واکسن سرخچه را تزریق کنید:

زن غیرباردار در سن باروری

در حال تحصیل در کالج، دبیرستان و مدرسه هستید

اگر در بیمارستان ها، مراکز پزشکی، مراکز مراقبت از کودکان و مدرسه مشغول به کار هستید.

قصد سفر به خارج از کشور یا سفرهای دریایی را دارید

تزریق واکسن برای افراد زیر توصیه نمی شود:

زنان باردار یا زنانی که در ۴ هفته آینده، قصد بارداری دارند

افرادی که نسبت به ژلاتین، آنتی بیوتیک نئومایسین و واکسن سرخک-اوریون-سرخچه  واکنش های آلرژیک مرگباری نشان می دهند.

اگر فردی مبتلا به سرطان، بیماری های خونی یا سایر بیماری ها باشد و همچنین در حال مصرف داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی نیز باشد، پیش از دریافت واکسن سرخک-اوریون-سرخچه، می بایست با پزشک خود مشورت کند.

درصورتیکه در معرض ویروس عامل سرخچه قرار گرفتید، به دوستان، خانواده و همکارانتان اطلاع دهید.همچنین اگر فرزندتان مبتلا به سرخچه شده است، مدرسه اش را در جریان قرار دهید.

عوارض جانبی از واکسن

بیشتر افراد، هیچ گونه عوارض جانبی را تجربه نمی کنند.تقریباً ۱۵ درصد اشخاص ۷ الی ۱۲ روز پس از تزریق واکسن تب می کنند.حدود ۵ درصد افراد نیز بثورات پوستی خفیفی را تجربه خواهند کرد.برخی از نوجوانان و زنان بزرگسال پس از تزریق واکسن درد و گرفتگی موقت در مفاصل را تجربه خواهند کرد.کمتر از ۱ در ۱ میلیون دوز از این واکسن باعث ایجاد واکنش های آلرژیک خطرناک می شود.

تشخیص

بثورات پوستی سرخچه شباهت بسیاری به بثورات پوستی ناشی از سایر ویروس ها، دارند.بنابراین پزشکان با کمک آزمایش این بیماری را تشخیص می دهند.آزمایش هایی مانند کشت ویروس و آزمایش خون، وجود انواع آنتی بادی های ویروس سرخچه در خون را تشخیص می دهد.این آنتی بادی ها نشان می دهند که‌ شما اخیراً به عفونت مبتلا شده یا در گذشته و اینکه آیا تا به حال واکسن سرخچه را دریافت کرده اید یا خیر.

درمان

هیچ گونه درمانی دوره بیماری سرخچه را کوتاه تر نخواهد کرد و همچنین علائم آن به دلیل خفیف بودن نیز نیاز به درمان خاصی نخواهند داشت.اگرچه پزشکان از مبتلایان درخواست می کنند که در دوره بیماری شان، خودشان را قرنطینه کنند تا بیماری شان را به دیگران (مخصوصاً زنان باردار)انتقال ندهند.

در صورت ابتلا به سرخچه در دوران بارداری، با پزشکتان درباره خطراتی که جنین را تهدید می کند، مشورت کنید.اگر مایل به ادامه دادن بارداری تان هستید، برای از بین رفتن عفونت می بایست آنی بادی هایی بنام هایپرایمیون گلوبولین به شما تزریق شود. این موارد می توانند علائم را کاهش دهند اما احتمال ایجاد سندرم مادرزادی سرخچه را بطور کامل از بین نخواهند برد.

مراقبت از نوزادانی که با این بیماری متولد می شوند نیز بسیار دشوار خواهد بود.کودکانی که به چندین عارضه مبتلا هستند، برای درمان زود هنگام نیاز به یک تیم متخصص خواهند داشت.

سبک زندگی و درمان های خانگی

انجام اقدامات خود مراقبتی ساده زیر به کودکان و بزرگسالانی که به ویروس سرخچه مبتلا شده اند، کمک خواهد کرد:

استراحت 

مصرف استامینوفن(تایلنول و غیره) برای کاهش تب و درد

آمادگی برای ملاقات با پزشک

هنگام ملاقات با پزشک بهتر است سوالاتی که می خواهید از او بپرسید را یادداشت کنید.همچنین ممکن است که پزشک تعدادی سوال از شما بپرسد برای پاسخ دادن به آنها آماده باشید.اینگونه می توانید زمان بیشتری را ذخیره کنید تا توانید تمامی سوالاتتان را از او بپرسید.

پزشکتان ممکن است که سوالات زیر را از شما بپرسد:

 آیا تا به حال واکسن سرخچه را تزریق کرده اید؟

علائمی مانند بثورات پوستی یا دردهای مفصلی معمولاً چقدر طول می کشند؟

آیا تا به حال در کنار فردی که مبتلا به سرخچه است، قرار گرفته اید؟

آیا در هفته های اخیر به کشورهای خارجی سفر داشته اید؟ کدام کشور؟

آیا عاملی هست که علائمتان را بهبود ببخشد؟

آیا عاملی هست که علائمتان را تشدید کند؟

هنگام مراجعه به پزشک حتماً به منشی اطلاع دهید که مشکوک به بیماری عفونی هستید زیرا ممکن است که به شما ماسک بدهد یا از شما بخواهد که جداگانه در اتاق منتظر بمانید.