هایپرکلسترولمی (کلسترول بالای خون) Hypercholesterolemia (High Cholesterol)

نگاه کلی

کلسترول ماده موم مانندی است که در خون وجود دارد. بدن برای ساخت سلولهای سالم به کلسترول نیاز دارد، اما مقادیر بالای کلسترول خطر بیماری قلبی را افزایش می دهد.


با کلسترول بالا، رسوبات چربی در رگ های خونی تجمع می یابد. در نهایت، این رسوبات رشد کرده و جریان یافتن خون در عروق را دشوار می کنند. گاهی، این رسوبات به طور ناگهانی شکسته شده و لخته ای ایجاد می کنند که باعث حمله قلبی یا سکته مغزی می شود.


کلسترول بالا می تواند ارثی باشد، اما اغلب نتیجه انتخاب سبک زندگی ناسالم است که قابل پیشگیری و درمان می باشد. رژیم غذایی سالم، ورزش منظم و دارو به کاهش کلسترول بالا کمک می کنند.

علائم

کلسترول بالا هیچ علامتی ندارد. آزمایش خون تنها راه تشخیص کلسترول بالا می باشد.


چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

از پزشک در مورد لزوم بررسی کلسترول خون سوال کنید. بهتر است کودکان و بزرگسالان بدون هیچ سابقه و استعداد ابتلا به بیماری قلبی معمولاً یک بار در سنین 9 تا 11 سالگی و دوباره در سنین 17 تا 19 سالگی آزمایش دهند. تکرار آزمایش برای بزرگسالانی که زمینه ای برای ابتلا به بیماری قلبی ندارند، باید هر پنج سال یک بار انجام شود.


اگر نتایج آزمایش در حد مطلوبی نباشد، پزشک انجام دوباره ی آزمایش ها را تجویز می کند. اگر سابقه خانوادگی کلسترول بالا، بیماری قلبی یا سایر عوامل خطرساز مانند سیگار کشیدن، دیابت یا فشار خون بالا دارید، پزشک توصیه می کند فاصله آزمایش ها کم شود.

علل بیماری

کلسترول از طریق خون و متصل به پروتئین ها منتقل می شود. به ترکیب پروتئین ها و کلسترول، لیپوپروتئین گفته می شود. بر اساس آنچه لیپوپروتئین حمل می کند، انواع مختلفی از کلسترول وجود دارد که عبارتند از:
• لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL). LDL یا کلسترول "مضر"، ذرات کلسترول را به سراسر بدن منتقل می کند. کلسترول LDL در دیواره عروق جمع شده و آنها را سفت و تنگ می کند.
• لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL). HDL یا کلسترول "مفید"، کلسترول اضافی را گرفته و دوباره به کبد بر می گرداند.


به طور معمول، پروفایل لیپید ( آزمایش خون برای بررسی سطح کلسترول) تری گلیسیرید ها را که نوعی از چربی ها هستند، اندازه گیری می کنند. داشتن تری گلیسیرید بالا خطر بیماری قلبی را افزایش می دهد.
کم تحرکی، چاقی و رژیم غذایی ناسالم سبب کلسترول بالا و کلسترول HDL می شوند. عوامل خارج از کنترل ممکن است در این امر نقش داشته باشند مثل ساختار ژنتیکی که سلول ها را از حمل کلسترول LDL خون باز داشته یا باعث تولید بیش از حد کلسترول در کبد می شود.

عوامل خطرساز (ریسک فاکتورها)

عواملی که خطر ابتلا به کلسترول مضر را افزایش می دهند عبارتند از:
• رژیم غذایی ناسالم. خوردن چربی های اشباع شده، مانند آن چه در محصولات حیوانی و چربی های ترانس که در برخی کلوچه ها و کراکرها و پاپ کورن وجود دارد، سطح کلسترول را بالا می برد. غذاهایی که کلسترول بالایی دارند، مانند گوشت قرمز و لبنیات پرچرب، کلسترول را افزایش می دهند.
• چاقی. داشتن شاخص توده بدنی (BMI) 30 یا بیشتر، خطر کلسترول بالا را افزایش می دهد.


• بی تحرکی. ورزش ضمن افزایش اندازه ذرات سازنده LDL یا کلسترول "مضر" (که باعث کاهش قدرت آسیب رسانی آن می شود)، باعث افزایش HDL یا کلسترول "مفید" بدن می شود.
• استعمال دخانیات. سیگار کشیدن به دیواره رگ های خونی آسیب رسانده و آنها را در معرض تجمع رسوب های چربی قرار می دهد. سیگار کشیدن سطح HDL یا کلسترول "مفید" را کاهش می دهد.
• سن. از آنجا که با افزایش سن، مواد شیمیایی بدن تغییر می کند، خطر کلسترول بالا افزایش می یابد. به عنوان مثال، با افزایش سن، کبد کمتر قادر به حذف کلسترول LDL می شود.
• دیابت. قند خون بالا منجر به افزایش سطح کلسترول خطرناکی به نام لیپوپروتئین با چگالی بسیار کم (VLDL) و کاهش کلسترول HDL می شود. قند خون بالا به دیواره رگ ها نیز آسیب می زند.

عوارض بیماری

کلسترول بالا باعث تجمع خطرناک کلسترول و رسوب دیگر مواد در دیواره عروق می شود (آترو اسکلروزیس). رسوب (پلاک ها) جریان خون را در شریان ها کاهش داده و عوارضی ایجاد می کنند، از جمله:
• درد قفسه سینه. اگر عروق خون رسانی کننده قلب (عروق کرونر) تحت تأثیر قرار بگیرند، درد قفسه سینه (آنژین) و سایر علائم بیماری عروق کرونر بروز می کنند.


• سکته قلبی. در صورت پارگی پلاک ها، لخته خون در محل پارگی ایجاد می شود و جریان خون را مسدود می کند. اگر جریان خون در بخشی از قلب متوقف شود، فرد دچار حمله قلبی خواهد شد.
• سکته مغزی. مشابه حمله قلبی، سکته مغزی زمانی اتفاق می افتد که لخته خون مانع جریان خون در بخشی از مغز شود.

پیشگیری از بروز بیماری

همان تغییرات سبک زندگی برای قلب که کلسترول را کاهش می دهد، از ابتلا به کلسترول بالا نیز جلوگیری می کند. برای  کاهش احتمال کلسترول بالا اقدامات زیر را انجام دهید:
• داشتن رژیم غذایی کم نمک و سرشار از میوه ها، سبزیجات و غلات کامل 
• مصرف چربی های حیوانی را محدود کرده و از چربی های سالم تر استفاده کنید.
• وزن اضافی خود را کاهش دهید تا به وزن سالم برسید


• سیگار کشیدن را ترک کنید
• در بیشتر روزهای هفته حداقل 30 دقیقه ورزش کنید
• مصرف الکل خود را کاهش داده و محدود کنید (اگر الکل نوشیده نشود بهتر است)
• استرس را کنترل کنید

تشخیص

آزمایش خون برای بررسی سطح کلسترول به نام پروفایل لیپید، موارد زیر را گزارش می کند:
• کلسترول تام
• کلسترول LDL
• کلسترول HDL
• تری گلیسیرید (نوعی چربی در خون)


برای اندازه گیری دقیق تر، برای 9 تا 12 ساعت قبل از گرفتن نمونه خون، چیزی (به غیر از آب) نخورید و ننوشید.


تفسیر اعداد

در ایالات متحده، سطح کلسترول بر حسب میلی گرم (mg) در هر دسی لیتر (Dl) خون اندازه گیری می شود. در کانادا و بسیاری از کشورهای اروپایی، سطح کلسترول بر حسب میلی مول در لیتر (mmol / L) اندازه گیری می شود. برای تفسیر نتایج آزمایش، از این دستورالعمل های کلی استفاده کنید:

کلسترول تام (ایالات متحده و برخی کشورها)  کلسترول تام *  (کانادا و بیشتر اروپا)  نتایج
زیر 200 میلی گرم در دسی لیتر  زیر 5.2 میلی مول در لیتر مطلوب
200-239 میلی گرم در دسی لیتر  5.2 - 6.2 میلی مول در لیتر  تقریبا مطلوب
240 میلی گرم در دسی لیتر و بالاتر  بالاتر از 6.2 میلی مول در لیتر بالا

_______________________________________
* دستورالعمل های کانادایی و اروپایی با دستورالعمل های ایالات متحده تفاوت کمی دارند. این تبدیل ها براساس دستورالعمل های ایالات متحده انجام شده اند.

 

کلسترول LDL (ایالات متحده و برخی کشورها)   کلسترول LDL * (کانادا و بیشتر اروپا)  نتایج
زیر 70 میلی گرم در دسی لیتر  زیر 1.8 میلی مول در لیتر بهترین حالت برای افرادی که بیماری قلبی یا دیابت دارند
زیر 100 میلی گرم در دسی لیتر  زیر 2.6 میلی مول در لیتر برای افرادی که در معرض خطر بیماری های قلبی
هستند، مطلوب است.
100-129 میلی گرم در دسی لیتر  2.6 - 3.3 میلی مول در لیتر در صورت عدم وجود بیماری قلبی، تقریبا مطلوب است. اگر بیماری قلبی وجود داشته باشد، زیاد است.
130-159 میلی گرم در دسی لیتر  3.4 - 4.1 میلی مول در لیتر  در صورت عدم وجود بیماری قلبی، تقریبا مطلوب است. اگر بیماری قلبی وجود داشته باشد، زیاد است.
160-189 میلی گرم در دسی لیتر  4.1-4.9 میلی مول در لیتر در صورت عدم وجود بیماری قلبی، زیاد است. اگر بیماری قلبی وجود داشته باشد، بسیار زیاد است.
190 میلی گرم در دسی لیتر و بالاتر  بالای 4.9 میلی مول در لیتر بسیار زیاد

________________________________________
* دستورالعمل های کانادایی و اروپایی با دستورالعمل های ایالات متحده تفاوت کمی دارند. این تبدیل ها براساس دستورالعمل های ایالات متحده انجام شده اند.

 

کلسترول HDL (ایالات متحده و برخی کشورها)  کلسترول HDL * (کانادا و بیشتر اروپا)   نتایج

زیر 40 میلی گرم در دسی لیتر، در مردان

زیر 50 میلی گرم در دسی لیتر، در زنان

 زیر 1 میلی مول در لیتر

زیر 1.3 میلی مول در لیتر

 کم

40-59 میلی گرم در دسی لیتر، در مردان

50-59 میلی گرم در دسی لیتر، در زنان

 1-1.5 میلی مول در لیتر

1.3-1.5 میلی مول در لیتر

 تقریبا مطلوب
60 میلی گرم در دسی لیتر و بالاتر  بالای 1.5 میلی مول در لیتر  مطلوب

 

تری گلیسیرید (ایالات متحده و برخی کشورها)  تری گلیسیرید * (کانادا و بیشتر اروپا) نتایج
زیر 150 میلی گرم در دسی لیتر  زیر 1.7 میلی مول در لیتر مطلوب
150-199 میلی گرم در دسی لیتر  1.7-2.2 میلی مول در لیتر  تقریبا مطلوب
200-499 میلی گرم در دسی لیتر  2.3-5.6 میلی مول در لیتر زیاد
500 میلی گرم در دسی لیتر و بالاتر  بالاتر از 5.6 میلی مول در لیتر  بسیار زیاد

________________________________________
* دستورالعمل های کانادایی و اروپایی با دستورالعمل های ایالات متحده تفاوت کمی دارند. این تبدیل ها براساس دستورالعمل های ایالات متحده انجام شده اند.

 

آزمایش کلسترول و کودکان

برای اکثر کودکان، موسسه ملی قلب، ریه و خون، آزمایش غربالگری کلسترول در سنین 9 تا 11 سالگی و آزمایش دیگر غربالگری کلسترول را در سنین 17 تا 21 سالگی توصیه می کند.
اگر کودک سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری قلبی زودرس یا سابقه چاقی یا دیابت دارد، پزشک انجام زود به زود آزمایش های کلسترول را در اسرع وقت تجویز می کند.

درمان

تغییر شیوه زندگی مانند ورزش و داشتن رژیم غذایی سالم اولین خط دفاعی در برابر کلسترول بالا است. اما اگر این تغییرات مهم در سبک زندگی را انجام داده باشید و سطح کلسترول همچنان بالا باشد، پزشک دارو تجویز می کند.
انتخاب دارو یا ترکیبی از داروها به عوامل مختلفی از جمله فاکتورهای شخصی، سن، سلامتی و عوارض احتمالی دارو بستگی دارد. درمان های شایع عبارتند از:
• استاتین ها. استاتین ها ماده ای را که کبد برای تولید کلسترول به آن نیاز دارد، مسدود می کنند. این باعث می شود که کبد کلسترول را از خون خارج کند. استاتین ها همچنین به بدن کمک می کنند تا کلسترول رسوبات تجمع یافته در دیواره شریان را بازجذب کند و به طور بالقوه بیماری عروق کرونر را بهبود دهد.
استاتین ها، شامل آتورواستاتین، فلوواستاتین، لوواستاتین، پیتاواستاتین، پروواستاتین، روزوواستاتین و سیمواستاتین هستند.
• رزین های متصل به اسید صفرا. کبد از کلسترول برای تولید اسیدهای صفراوی (ماده ای که برای هضم غذا) استفاده می کند. داروهای کلستیرامین، کولسولام و کلستیپول با اتصال به اسیدهای صفراوی به طور غیر مستقیم کلسترول را کاهش می دهند. این امر باعث می شود کبد از کلسترول اضافی برای تولید اسیدهای صفراوی بیشتر استفاده کند که باعث کاهش سطح کلسترول در خون می شود.
• مهارکننده های جذب کلسترول. روده کوچک کلسترول موجود در رژیم غذایی را جذب کرده و در جریان خون آزاد می کند. داروی ازتیمایب با محدود کردن میزان جذب کلسترول در رژیم غذایی، به کاهش کلسترول خون کمک می کند. ازتیمایب را می توان با داروهای استاتین استفاده کرد.
• داروهای تزریقی. دسته جدیدتری از داروها، معروف به مهارکننده های PCSK9، به کبد کمک می کنند تا کلسترول LDL بیشتری را جذب کند و میزان کلسترول خون را کاهش دهد. داروهای آلیروکامب یا پرالونت و اولوکامب برای افرادی که بیماری ژنتیکی دارند و سطح LDL آنها بسیار زیاد می باشد یا در افرادی که سابقه بیماری کرونر دارند و نمی توانند داروهای کلسترول یا استاتین ها را مصرف کنند، تجویز می شوند.

داروهایی برای تری گلیسیرید بالا

در صورت بالا بودن تری گلیسیرید، پزشک داروهای زیر را تجویز می کند:

• فیبرات. داروهای فنوفیبرات و جم فیبروزیل تولید لیپوپروتئین کلسترول کم چگال (VLDL) در کبد را کاهش داده و سرعت حذف تری گلیسیرید را از خون تسریع می کنند. کلسترول VLDL بیشتر حاوی تری گلیسیرید است.
استفاده از فیبرات نشان دار، خطر عوارض جانبی استاتین را افزایش می دهد.
• نیاسین. نیاسین توانایی کبد در تولید کلسترول LDL و VLDL را محدود می کند. اما نیاسین مزایای بیشتری نسبت به استاتین ها ندارد. نیاسین همچنین با آسیب کبدی و سکته مغزی مرتبط است، بنابراین اکثر پزشکان اکنون آن را فقط برای افرادی که نمی توانند استاتین مصرف کنند، تجویز می کنند.
• مکمل های اسید چرب امگا 3. مکمل های اسید چرب امگا 3، سطح تری گلیسیرید را کاهش می دهند. این داروها هم با نسخه پزشک یا بدون نیاز به نسخه در دسترس می باشند.
برای مصرف مکمل های بدون نسخه نیاز به تأیید پزشک می باشد. مکمل های اسید چرب امگا 3 بر سایر داروهای مصرفی تأثیر می گذارند.

دوزهای متفاوت

دوز داروها در افراد مختلف متفاوت است. عوارض جانبی رایج استاتین ها دردها و آسیب عضلانی، از دست دادن برگشت پذیر حافظه، گیجی و افزایش قند خون است. اگر تصمیم دارید داروی کلسترول مصرف کنید، پزشک آزمایش های عملکرد کبد را برای کنترل تأثیر دارو بر کبد تجویز می کند.

درمان کلسترول و کودکان

رژیم غذایی و ورزش بهترین روش درمانی اولیه برای کودکان 2 سال به بالا که کلسترول بالا دارند یا چاق هستند، می باشد. برای کودکان 10 ساله و بالاتر که سطح کلسترول بسیار بالایی دارند، داروهای کاهش دهنده کلسترول مانند استاتین تجویز می شود.

سبک زندگی و درمان های خانگی

تغییر سبک زندگی برای بهبود سطح کلسترول، ضروری است. برای پایین آوردن سطح آن، اقدامات زیر را انجام دهید:
• کاهش وزن اضافی بدن. حتی از دست دادن 5 تا 10 پوند (2 تا 4 کیلوگرم) به کاهش سطح کلسترول کمک می کند.
• رژیم غذایی سالم مناسب قلب. روی غذاهای گیاهی از جمله میوه ها، سبزیجات و غلات کامل تمرکز کنید. چربی های اشباع موجود در گوشت قرمز و لبنیات پرچرب و چربی های ترانس را که در بسیاری از غذاهای فرآوری شده وجود دارد، محدود کنید.
چربی های اشباع نشده که در روغن های زیتون و کانولا وجود دارد، چربی سالم است. آووکادو، آجیل و ماهی های روغنی از دیگر منابع چربی سالم هستند.
• به طور منظم ورزش کنید. با تایید پزشک، 5 بار در هفته حداقل 30 دقیقه با شدت متوسط ورزش کنید.
• سیگار نکشید. اگر سیگار می کشید، راهی برای ترک آن پیدا کنید.

درمان های جایگزین

ثابت شده است که تعداد کمی از محصولات طبیعی باعث کاهش کلسترول می شوند، اما برخی از آنها مفید می باشند. با تأیید پزشک، این مکمل ها و محصولات کاهش دهنده کلسترول را در نظر بگیرید:
• جو
• استرول ها و استنول های گیاهی موجود در مکمل های خوراکی.
• پسیلیوم بلاند موجود در پوسته دانه و محصولاتی مانند متاموسیل
• سبوس موجود در بلغور جودوسر و جودوسر

آمادگی برای قرار ملاقات با پزشک

اگر فرد بالغی هستید که به طور منظم سطح کلسترول را بررسی نکرده اید به پزشک مراجعه کنید. در اینجا اطلاعاتی وجود دارد که به آمادگی برای قرار ملاقات کمک می کند.

آن چه می توانید انجام دهید

هنگام تعیین وقت ملاقات در مورد آمادگی های قبل ملاقات پرس و جو کنید. برای انجام تست کلسترول، باید 9 تا 12 ساعت قبل از گرفتن نمونه خون از خوردن یا نوشیدن هر چیزی پرهیز کنید.

لیستی از موارد زیر تهیه کنید:
• علائم
• اطلاعات مهم شخصی، از جمله سابقه خانوادگی کلسترول بالا، بیماری عروق کرونر، سکته مغزی، فشار خون بالا یا دیابت
• تمام داروها، ویتامین ها یا مکمل هایی که مصرف می کنید و مقادیر آن ها
• سوالاتی که می خواهید از پزشک بپرسید.


برخی از سؤالات اساسی که در مورد کلسترول بالا باید از پزشک بپرسید عبارتند از:
• به چه آزمایش هایی نیاز دارم؟
• بهترین روش درمانی چیست؟
• هر چند وقت یک بار باید آزمایش کلسترول را انجام دهم؟
• چه مطالب یا وب سایت هایی را برای مطالعه پیشنهاد می کنید؟
از پرسیدن سوالات دیگر دریغ نکنید.

از پزشک چه انتظاری می رود

سوالاتی که پزشک ممکن است یپرسد عبارتند از:
• رژیم غذایی شما چگونه است؟
• چه مقدار الکل می نوشید؟
• آیا سیگار می کشید؟ یا در معرض افراد سیگاری قرار دارید؟
• آخرین آزمایش کلسترول را چه زمانی انجام داده اید؟ نتیجه آن چگونه بوده است؟