گالاکتوره Galactorrhea

نگاه کلی

گالاکتوره ترشح شیر از نوک پستان ها می باشد و ارتباطی با تولید طبیعی شیر در دوران شیردهی ندارد. گالاکتوره به خودی خود بیماری نیست، اما گاهی می تواند نشانه یک مشکل اساسی باشد. این عارضه معمولاً در خانم ها، حتی در کسانی که هرگز بچه دار نشده اند یا بعد از یائسگی بروز می کند با این حال می تواند در مردان و حتی در نوزادان نیز اتفاق بیفتد.

تحریک بیش از حد پستان ها، عوارض جانبی دارو یا اختلالات غده هیپوفیز می تواند در بروز گالاکتوره نقش داشته باشد. غالباً، گالاکتوره در نتیجه افزایش سطح پرولاکتین -هورمون تحریک کننده تولید شیر- ایجاد می شود.

گاهی اوقات نمی توان علت گالاکتوره را مشخص کرد. همچنین این عارضه ممکن است به خودی خود برطرف شود.

علائم 

علائم و نشانه های گالاکتوره عبارتند از:

  • ترشحات شیری مداوم یا متناوب از نوک پستان
  • ترشح چند مجرای شیری از نوک پستان 
  • ترشحات خود به خودی از نوک پستان
  • درگیری یک یا هر دو پستان
  • دوره های قاعدگی نامنظم
  • سردرد یا مشکلات بینایی

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

در صورت ترشح مداوم و خود به خودی شیر از نوک یکی یا هر دو پستان و عدم بارداری یا شیرده بودن،باید به پزشک مراجعه نمود.

تحریک نوک پستان ها - مانند دستکاری بیش از حد نوک پستان در طی فعالیت جنسی - باعث ترشح از مجاری شیری می شود، بنابراین جای نگرانی زیادی نمی باشد. این حالت معمولاً علامت غیر عادی نبوده و این ترشح اغلب به خودی خود برطرف می شود. در صورت تداوم ترشح و عدم بهبودی آن، بهتر است به پزشک مراجعه نمود.

در موارد بروز ترشحات غیرشیری از نوک پستان - به خصوص ترشحات خونی، زرد یا شفاف که از یک مجرا خارج می شوند و یا با لمس توده همراه است– باید فوراً به پزشک مراجعه نمود، زیرا ممکن است نشانه ای از سرطان پستان باشد.

علل بیماری

گالاکتوره اغلب به دلیل ترشح بیش از حد پرولاکتین - هورمون مسئول تولید شیر در هنگام تولد نوزاد - به وجود می آید. غده هیپوفیز -یک غده لوبیایی شکل کوچک در قاعده مغز که مسئول تنظیم و ترشح چندین هورمون می باشد- پرولاکتین را تولید و ترشح می کند.

علل احتمالی گالاکتوره عبارتند از:

  • داروها مانند بعضی داروهای آرامبخش، داروهای ضد افسردگی، داروهای ضد روان پریشی و داروهای فشار خون
  • مصرف مواد افیونی
  • مکمل های گیاهی مانند رازیانه، انیسون یا دانه شنبلیله
  • قرص های جلوگیری از بارداری
  • تومور غیرسرطانی هیپوفیز (پرولاکتینوما) یا اختلال دیگری در غده هیپوفیز
  • تیروئید کم کار (کم کاری تیروئید)
  • بیماری مزمن کلیوی
  • تحریک بیش از حد پستان، که ممکن است در نتیجه ی فعالیت جنسی، خودآزمایی مکرر پستان همراه با دستکاری نوک آن یا اصطکاک طولانی مدت لباس ایجاد شده باشد.
  • آسیب عصبی به دیواره قفسه سینه در اثر جراحی، سوختگی یا سایر آسیب های این ناحیه
  • جراحی، آسیب یا تومور نخاعی
  • اضطراب و استرس

گالاکتوره ایدیوپاتیک (گالاکتوره با منشأ ناشناخته)

گاهی پزشکان نمی توانند دلیلی برای گالاکتوره پیدا کنند. در این حالت این عارضه به نام گالاکتوره ایدیوپاتیک شناخته می شود و معمولاً تنها نشان دهنده آن است که بافت پستان به هورمون پرولاکتین خون حساس است. در صورت حساسیت بیش از حد به پرولاکتین، حتی سطح طبیعی پرولاکتین نیز می تواند منجر به گالاکتوره شود.

گالاکتوره در مردان

در مردان، گالاکتوره معمولاً در نتیجه کمبود تستوسترون (هایپوگنادیسم/کم کاری غده های جنسی مردانه) بروز کرده و معمولاً با بزرگ شدن یا حساسیت پستان ها (ژنیکوماستی) همراه است. اختلال نعوظ و کاهش میل جنسی نیزاز علائم کمبود تستوسترون است.

گالاکتوره در نوزادان

گاهی در نوزادان تازه متولد شده نیز گالاکتوره اتفاق می افتد. استروژن بالای خون مادر از طریق جفت به بدن نوزاد منتقل شده و می تواند باعث بزرگ شدن بافت پستان کودک شود، که ممکن است همراه با ترشح از نوک پستان باشد. این ترشح موقتی بوده و به خودی خود برطرف می شود. اگر ترشحات مداوم باشد، نوزاد باید توسط پزشک معاینه شود.

تشخیص

یافتن علت اصلی گالاکتوره می تواند فرآیند پیچیده ای باشد زیرا احتمالات زیادی وجود دارد.

آزمایش های لازم معمولاً به اشکال زیر است:

معاینه فیزیکی، که ممکن است در طی آن پزشک با ماساژ آرام اطراف نوک پستان سعی کند مقداری مایع از نوک پستان را تخلیه و آن را ارزیابی کند. پزشک همچنین ممکن است احتمال بروز توده های پستانی یا سایر بافت ضخیم پستانی مشکوک را بررسی کند.

آنالیز مایع ترشح شده از نوک پستان. برای مشاهده قطرات چربی در مایع، که می تواند به تأیید تشخیص گالاکتوره کمک کند.

آزمایش خون، برای بررسی سطح پرولاکتین در خون. اگر سطح پرولاکتین بالا باشد، پزشک به احتمال زیاد سطح هورمون محرک تیروئید (TSH) را نیز بررسی می کند.

آزمایش بارداری. برای رد کردن بارداری به عنوان علت احتمالی ترشحات نوک پستان.

ماموگرافی، سونوگرافی یا هر دو، در صورت یافتن توده پستانی یا مشاهده سایر تغییرات مشکوک در بافت پستان یا نوک آن.

ام آر آی (MRI) از مغز، برای بررسی وجود تومور یا سایر ناهنجاری های غده هیپوفیز در صورت بالا بودن سطح پرولاکتین در آزمایش خون.

ممکن است پزشک برای رفع شک به دارویی که ممکن است عامل گالاکتوره باشد، دستور به قطع مصرف دارو برای مدت کوتاهی دهد.

درمان

در صورت لزوم، برای درمان گالاکتوره باید بر روی از بین بردن عامل اصلی تمرکز کرد.

گاهی پزشکان نمی توانند علت دقیق گالاکتوره را تشخیص دهند و ممکن است در صورت وجود ترشحات آزار دهنده یا مداوم از نوک پستان، درمان را توصیه کنند. داروهایی که مانع ترشح پرولاکتین می شوند یا سطح پرولاکتین خون را کاهش می دهند می توانند به بهبود گالاکتوره کمک کنند.

علت زمینه ای

درمان احتمالی

استفاده از دارو مصرف دارو متوقف، دوز دارو تغییر داده شده یا نوع آن تغییر می کند. فقط با دستور پزشک، این تغييرات باید اعمال شود.
غده تیروئید کم کار (کم کاری تیروئید) برای مقابله با تولید ناکافی هورمون توسط غده تیروئید داروهایی مانند لووتیروکسین (لووتروئید ، سینتروئید و غیره) مصرف می شود.
تومور هیپوفیز (پرولاکتینوما) از دارو برای کوچک کردن تومور یا جراحی برای برداشتن آن استفاده می شود.
علت ناشناخته برای کاهش سطح پرولاکتین و کاهش ترشحات شیری از نوک پستان، از داروهایی مانند بروموکریپتین (سیکلوزت) یا کابرگولین استفاده می شود. عوارض جانبی این داروها معمولاً شامل حالت تهوع، سرگیجه و سردرد می باشد.

سبک زندگی و درمان های خانگی

اغلب، ترشحات شیری همراه با گالاکتوره ایدیوپاتیک به خودی خود برطرف می شود، به خصوص اگر از تحریک پستان ها یا مصرف داروهایی که باعث ترشح از نوک آن ها می شوند جلوگیری شود.

برای کاهش تحریک پستان ها:

  • هنگام فعالیت جنسی، باید از لمس بیش از حد آن جلوگیری کرد.
  • باید از فشار دادن، نیشگون گرفتن و یا دستکاری کردن نوک پستان ها خودداری کرد.
  • از لباسی استفاده کرد که اصطکاک بین پارچه و نوک پستان ها را به حداقل برساند.

آمادگی برای ملاقات با پزشک

معمولاً فرد در ابتدا به یک پزشک عمومی مراجعه کرده و سپس در صورت لزوم به یک متخصص ارجاع داده می شود.

آنچه می توانید انجام دهید

برای آمادگی برای ملاقات با پزشک:

  • تمام علائم خود را یادداشت کنید، حتی اگر به نظر می رسد با دلیلی که قرار ملاقات را تعیین کرده اید ارتباطی ندارند.
  • اطلاعات شخصی مهم، از جمله استرس های شدید یا تغییرات اخیر زندگی خود را یادداشت کنید.
  • لیستی از تمام داروها ، ویتامین ها و مکمل هایی که مصرف می کنید تهیه کنید.
  • سوالات خود را یادداشت کنید، و اهمیت آن ها را برای خود اولویت بندی کنید.

سوالاتی که ممکن است در مورد گالاکتوره ، از پزشک بپرسید شامل موارد زیر است:

  • علت ایجاد علائم من چیست؟
  • آیا علل احتمالی دیگری وجود دارد؟
  • چه نوع آزمایش هایی باید انجام دهم؟
  • چه روش درمانی را پیشنهاد می کنید؟
  • آیا این دارو همتای دیگری نیز دارد؟
  • آیا درمان های خانگی برای این عارضه وجود دارد که بتوانم امتحان کنم؟

 از پزشک چه انتظاری می رود

پزشک ممکن است سوالاتی مانند موارد زیر را از شما بپرسد:

  • ترشحات نوک پستان شما چه رنگی است؟
  • آیا این ترشحات در یک یا هر دو پستان وجود دارد؟
  • آیا علائم یا نشانه های دیگری مانند توده یا ناحیه ضخیم شده در پستان های خود دارید؟
  • آیا در پستان های خود احساس درد دارید؟
  • چند بار خودآزمایی پستان انجام می دهید؟
  • آیا تغییراتی در پستان ها مشاهده کرده اید؟
  • آیا باردار هستید یا از شیر مادر تغذیه می کنید؟
  • آیا هنوز قاعدگی منظم دارید؟
  • آیا برای باردار شدن مشکلی ندارید؟
  • چه داروهایی استفاده می کنید؟
  • آیا سردرد یا مشکلات بینایی دارید؟

در این بین چه کارهایی می توان انجام داد

تا زمان ملاقات، از این نکات برای مقابله با ترشحات ناخواسته نوک پستان ها پیروی کنید:

  • از تحریک پستان ها خودداری کنید. به عنوان مثال، از تحریک نوک پستان ها در حین فعالیت جنسی خودداری کنید. از لباسی که اصطکاک زیادی با نوک پستان های شما دارد استفاده نکنید.
  • از پد های پستان برای جذب ترشحات و جلوگیری از نفوذ آن به لباس استفاده کنید.