گرمازدگی Heatstroke

نگاه کلی

گرمازدگی به گرم شدن بیش از اندازه‌ی بدن گفته می شود، که معمولاً ناشی از مواجهه‌ی طولانی مدت با دمای بالا یا فعالیت بدنی در دمای بالا است. گرمازدگی جدی‌ترین نوع آسیب گرمایی است و درصورتی که دمای بدن به بیش از 104 درجه فارنهایت (۴۰ درجه‌ی سانتی گراد) برسد، اتفاق می‌افتد. بدیهی است که این شرایط در ماه‌های تابستان بیشتر دیده می‌شود. در نظر داشته باشید که گرمازدگی به درمان اورژانسی نیاز دارد و اگر درمان نشود می‌تواند منجر به تخریب مغز، قلب، کلیه‌ها و ماهیچه‌ها شود. دقت کنید هرچه بیشتر درمان به تعویق بیفتد، آسیب شدیدتر می‌شود و خطر به جا ماندن عوارض جدی یا حتی مرگ افزایش می‌یابد.

علائم

علائم و نشانه های گرمازدگی عبارتند از:

  • دمای بالای بدن. نشانه اصلی گرمازدگی، بالا بودن دمای مرکزی بدن در اندازه گیری از طریق مقعد (با استفاده از دماسنج رکتال) به میزان ۴۰ درجه سانتی گراد یا بالاتر است.
  • تغییر وضع روحی یا رفتاری. گیجی، پرخاشگری، اختلال گفتاری، آشفتگی، هذیان، تشنج و کما همگی ناشی از گرمازدگی هستند.
  • تغییر تعریق. در گرمازدگی ناشی از هوای گرم، پوست خشک و داغ است اما در گرمازدگی ناشی از ورزش شدید، پوست ممکن است خشک و کمی مرطوب باشد.
  • تهوع و استفراغ. ممکن است در  معده احساس مریضی داشته و استفراغ داشته باشید.
  • گرگرفتگی پوست. وقتی دمای بدن بالا می‌رود، پوست به رنگ قرمز درمی آید.
  • تنفس سریع. تنفس سریع و کوتاه/کم عمق.
  • ضربان قلب بالا. ضربان قلب می‌تواند به مقدار قابل توجهی افزایش یابد. زیرا استرس گرمایی برای کمک به خنک کردن بدن فشار زیادی به قلب وارد می‌کند.
  • سردرد. سردردی که حالت ضربانی داشته باشد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

اگر فکر می کنید شخصی دچار گرمازدگی شده است ، فوراً به پزشک مراجعه کرده و یا با مراکز فوریت های پزشکی تماس بگیرید.

درحین انتظار برای فوریت های پزشکی، اقدامات زیر را برای خنک کردن فرد دچار گرمازدگی انجام دهید.

  • فرد را در سایه قرار دهید یا به داخل منزل بیاورید.
  • لباس های اضافی را دربیاورید.
  • فرد را با هر وسیله ای خنک کنید: در یک وان آب خنک یا دوش آب سرد قرار دهید، آب خنک را اسپری کنید، کیسه های یخ یا حوله های سرد و مرطوب را روی سر، گردن، زیر بغل و کشاله ران قرار دهید.

علل بیماری

گرمازدگی می تواند در نتیجه موارد زیر رخ دهد:

مواجهه با محیط خیلی گرم. در نوعی از گرمازدگی که گرمازدگی غیرفعالیتی (کلاسیک) نامیده می‌شود، بودن در محیط گرم منجر به افزایش دمای مرکزی بدن می‌شود. این نوع از گرمازدگی معمولا بعد از مواجهه با هوای داغ و مرطوب، مخصوصا برای مدت طولانی، اتفاق می‌افتد و اغلب در افراد مسن و یا افرادی که بیماری‌های مزمن دارند دیده می‌شود.

فعالیت شدید. گرمازدگی در اثر ورزش با افزایش دمای مرکزی بدن که در اثر فعالیت فیزیکی شدید در هوای گرم است، ایجاد می‌شود. هر فردی که در هوای گرم ورزش یا کار کند می تواند دچار این مشکل شود، اما در افرادی که به این شرایط عادت ندارند بیشتر دیده می‌شود.

در هر دو نوع گرمازدگی ، وضعیت فرد می تواند توسط شرایط زیر بدتر شود:

  • پوشیدن لباس اضافی که مانع از تبخیر آسان عرق و خنک شدن بدن می شود
  • نوشیدن الکل، که می تواند بر توانایی بدن در تنظیم دما تأثیر بگذارد
  • عدم نوشیدن آب کافی برای جبران مایعات از دست رفته در اثر تعریق که بدن دچار کمبود آب شده است.

عوامل خطرساز (ریسک فاکتورها)

هرکسی ممکن است دچار گرمازدگی شود ، اما چندین عامل این خطر را افزایش می دهد:

  • سن. توانایی فرد برای مقاوت در گرمای شدید به قدرت سیستم عصبی مرکزی بستگی دارد. در سنین پایین ، سیستم عصبی مرکزی کاملاً تکامل نیافته است و در بزرگسالان بالای 65 سال ، سیستم عصبی مرکزی شروع به ضعیف شدن می کند ، که باعث می شود بدن کمتر بتواند با تغییرات دمای بدن کنار بیاید. هر دو گروه سنی معمولاً در هیدراته ماندن مشکل دارند که این امر خطر را نیز افزایش می دهد.
  • ورزش در هوای گرم. آموزش نظامی و شرکت در ورزش ها مانند فوتبال یا مسابقات دویدن از راه دور در هوای گرم از جمله شرایطی است که می تواند منجر به گرمازدگی شود.
  • قرار گرفتن ناگهانی در معرض هوای گرم. اگر در معرض افزایش ناگهانی دما مانند موج گرمای اوایل تابستان یا در حال مسافرت به آب و هوای گرمتر هستید ، مستعد ابتلا به بیماری های مربوط به گرما هستید.

حداقل برای چند روز فعالیت را محدود کنید تا به خود اجازه دهید تا با تغییر سازگار شوید. با این حال ، تا زمانی که چندین هفته درجه حرارت بالاتر را تجربه نکنید ، همچنان خطر گرمازدگی را وجود دارد.

  • تهویه هوا نامناسب. حضور در هوای سرد باعث میشود احساس بهتری داشته باشید ، اما در هوای گرم، تهویه مطبوع موثرترین راه برای خنک شدن و کاهش رطوبت است.
  • داروهای خاص. برخی از داروها بر روی توانایی بدن برای هیدراته ماندن و پاسخ به گرما تأثیر می گذارند. در صورت مصرف داروهای منقبض كننده عروق ، تنظیم كننده فشار خون با مسدود كردن آدرنالین (مسدود كننده های بتا) ، بدن از سدیم و آب (مدرها) پاك می شود و علائم روانپزشكی (داروهای ضد افسردگی یا داروهای ضد روان پریشی) كاهش می یابد .

محرک های اختلال کمبود توجه / بیش فعالی (ADHD) و محرک های غیرقانونی مانند آمفتامین و کوکائین نیز فرد را در برابر گرمازدگی آسیب پذیرتر می کنند.

  • برخی شرایط خاص بهداشتی. برخی بیماری های مزمن ، مانند بیماری های قلبی یا ریوی ، خطر گرمازدگی را افزایش می دهد. بنابراین چاقی ، کم تحرکی و سابقه گرمازدگی موثر می باشند.

عوارض بیماری

گرمازدگی منجر به عوارض زیادی می شود ، بسته به میزان درجه حرارت بدن. عوارض شدید عبارتند از:

  • آسیب به اندام حیاتی. بدون پاسخ سریع به پایین رفتن درجه حرارت بدن ، گرمازدگی می تواند باعث تورم مغز یا سایر اعضای حیاتی شود ، وحتی منجر به آسیب دائمی می شود.
  • مرگ. بدون درمان سریع و کافی ، گرمازدگی می تواند کشنده باشد.

پیشگیری از بروز گرمازدگی

گرمازدگی قابل پیش بینی و پیشگیری است. برای جلوگیری از گرمازدگی در هوای گرم این مراحل را انجام دهید:

  • لباس های سبک و خنک بپوشید. پوشیدن لباس اضافی یا لباسی که کاملاً چسب باشد ، اجازه نمی دهد بدن به درستی خنک شود.
  • از خود در مقابل آفتاب سوختگی محافظت کنید. آفتاب سوختگی بر توانایی خنک شدن بدن تأثیر می گذارد ، بنابراین با استفاده از کلاه لبه دار و عینک آفتابی از خود در فضای باز محافظت کنید و از کرم ضد آفتاب با طیف گسترده ای با حداقل SPF 15 استفاده کنید و هر دو ساعت یک بار دیگر استفاده کنید -اگر در حال شنا یا تعریق هستید.
  • به مقدار زیاد مایعات بنوشید. هیدراته ماندن به بدن کمک می کند تا عرق کند و دمای بدن را حفظ کند.
  • در مصرف داروهای خاص احتیاط کنید. در صورت مصرف دارویی که می تواند توانایی بدن را در هیدراته ماندن و دفع گرما تحت تأثیر قرار دهد ، مراقب این عوارض باشید.
  • هرگز کسی را در اتومبیل پارک شده ، تنها نگذارید. این یکی از دلایل عمده مرگ های ناشی از گرما در کودکان است. هنگامی که در زیر آفتاب پارک می شوید ، در 10 دقیقه دما در اتومبیل می تواند 20 درجه فارنهایت (بیش از 7/6 درجه سانتیگراد) افزایش یابد.

گذاشتن شخصی در اتومبیل پارک شده در هوای گرم ، حتی اگر شیشه ها شکسته یا ماشین در سایه باشد ، ایمن نمی باشد. وقتی ماشین پارک است ، آن را قفل نگه دارید تا از ورود کودک به داخل آن جلوگیری کنید.

  • در گرمترین ساعت های روز استراحت کنید. اگر نمی توانید از فعالیت شدید در هوای گرم جلوگیری کنید ، مایعات بنوشید و مرتبا در یک مکان خنک استراحت کنید. سعی کنید ورزش یا کار بدنی را برای قسمت های خنک روز مانند صبح زود یا عصر برنامه ریزی کنید.
  • برنامه منعطف داشته باشید. زمان صرف شده در کار یا ورزش در گرما را تا زمانی که مجبور نشده اید ، محدود کنید.در افرادی که به هوای گرم عادت ندارند به ویژه مستعد ابتلا به بیماری های مربوط به گرما هستند، چند هفته طول می کشد تا بدن با هوای گرم سازگار شود.
  • اگر بیشتر در معرض خطر هستید محتاط باشید. اگر دارو مصرف می کنید یا مشکلی دارید که احتمال بروز مشکلات مربوط به گرما را افزایش می دهد ، از گرما دوری کنید و در صورت مشاهده علائم گرمازدگی سریعا اقدام کنید. در صورت شرکت در رویداد ورزشی یا فعالیت در هوای گرم ، مطمئن شوید که در موارد اضطراری خدمات پزشکی در دسترس می باشد.

تشخیص

تشخیص گرمازدگی آسان است ، اما تست های آزمایشگاهی می تواند این تشخیص را تأیید کند ، علل دیگر علائم را رد کرده و آسیب اندام را ارزیابی می کند. این آزمایشات شامل موارد زیر است:

  • اندازه گیری دمای رکتال برای بررسی دمای بدن. دمای رکتوم دقیق ترین روش برای تعیین درجه حرارت اصلی بدن است و دقیق تر از دمای دهان یا پیشانی است.
  • آزمایش خون. برای بررسی سدیم یا پتاسیم خون و محتوای گازهای موجود در خون و بررسی آسیب به سیستم عصبی مرکزی.
  • آزمایش ادرار. برای بررسی رنگ ادرار و عملکرد کلیه ، که تحت تأثیر گرمازدگی قرار می گیرد ، زیرا در صورت داشتن بیماری مرتبط با گرمازدگی ادرار معمولاً تیره تر است.
  • آزمایشات عملکرد عضله. برای بررسی آسیب جدی به بافت عضلانی (رابدومیولیز).
  • رادیوگرافی و سایر روش های تصویربرداری. برای بررسی آسیب به اعضای داخلی بدن.

درمان

درمان گرمازدگی بر خنک کردن بدن تا دمای طبیعی برای جلوگیری یا کاهش آسیب مغز و ارگان‌های حیاتی بدن متمرکز است. مراحل زیر می‌تواند توسط پزشک انجام شود:

غوطه ور کردن بدن در آب سرد. اثبات شده است که حمام آب سرد یا یخ، موثرترین روش برای کاهش سریع دمای مرکزی بدن است. هرچه سریعتر این غوطه وری اتفاق بیفتد، خطر مرگ و آسیب به ارگان‌ها کمتر می‌شود.

استفاده از تکنیک‌های سرد کردن تبخیری. اگر حمام آب سرد ممکن نیست، ممکن است از این روش استفاده شود. درحالی که هوای گرم دراطراف پخش می‌شود، با آب سرد بدن را مرطوب می‌کنند، با تبخیر این آب سرد، پوست خنک می‌شود.

قرار دادن بیمار در ملحفه های خنک و یخ. روش دیگر پوشاندن بیمار در ملحفه های های خنک کننده مخصوص و قرار دادن بسته‌های یخ در کشاله ران، گردن، پشت و زیربغل است.

استفاده از داروهایی که از لرز جلوگیری می‌کنند. اگر درمان‌های کاهش دمای بدن باعث لرز شود، پزشک ممکن است داروهای آرام بخش عضلات مانند کلاس داروهای بنزودیازپین تجویز کند. لرز، باعث افزایش دمای بدن و کاهنده تاثیر درمان است.

سبک زندگی و درمان های خانگی

درمان خانگی برای گرمازدگی کافی نمی باشد. اگر علائم یا نشانه های گرمازدگی دارید ، به پزشک مراجعه کنید. افراد دیگر در حین انتظار برای خدمات اورژانسی باید به فرد گرمازده کمک کنند.

اگر علائمی از بیماری مربوط به گرما مشاهده کردید ، دمای بدن را کاهش داده و از احتمال ایجاد گرمازدگی جلوگیری کنید. در مواردی با درجه خطر کمتر، مراحل زیر می تواند درجه حرارت بدن را کاهش دهد:

  • به مکان سایه دار یا خنک بروید. اگر در خانه تهویه هوا ندارید ، به مکانی با تهویه مناسب ، مانند مرکز خرید ، سالن سینما یا کتابخانه عمومی بروید.
  • از پوشش های مرطوب و فن خنک کننده استفاده کنید. اگر همراه با شخصی گرمازده هستید ، او را با پوشاندن ملحفه های مرطوب یا پاشیدن آب سرد خنک کنید. هوای مستقیم را با استفاده از فن به سمت شخص وارد کنید.
  • دوش یا حمام خنک بگیرید. اگر در فضای باز و در نزدیکی پناهگاه نیستید ، غوطه ور شدن در یک برکه یا جریان خنک می تواند به کاهش درجه حرارت کمک کند.
  • آب مصرف کنید. به مقدار زیاد مایعات بنوشید. همچنین ، به دلیل از بین رفتن نمک در اثر تعریق ، می توانید نمک و آب را با برخی نوشیدنی های ورزشی به بدن برگردانید. اگر پزشک مصرف مایعات یا نمک را محدود کرده است ، با او مشورت کنید و در صورت لزوم چیزی را جایگزین نمک کنید.
  • از مصرف نوشیدنی های شیرین و الکلی برای تأمین آب بدن خود خودداری کنید. این نوشیدنی ها می توانند در توانایی بدن در کنترل درجه حرارت اختلال ایجاد کنند. همچنین ، نوشیدنی های خیلی سرد باعث گرفتگی معده می شود.